DiemDam.comĐiềm Đạm
Giữ hoà khí trong nhà

Hay cáu với bố mẹ già khi sống chung: giữ giọng dịu lúc bị nhắc đi nhắc lại

Bố mẹ nhắc một chuyện ba lần trong bữa sáng, mình đáp cộc rồi lại áy náy cả ngày. Cách nhận ra cơn nóng, thở tại chỗ, câu đáp mềm và sửa gốc trong nhà.

Tiled courtyard of a countryside house in soft morning light, a middle-aged Vietnamese woman in a cobalt blue blouse sitting on a low stool beside her elderly father, both sipping tea

Khi sống chung mà hay cáu với bố mẹ già, nên nhớ cơn nóng thường bật lên vào lúc mình đang vội hoặc đang mệt chứ ít khi do chính lời nhắc; dừng một nhịp thở trước khi đáp, nói câu ngắn ghi nhận ý bố mẹ, và sửa gốc bằng những nếp nhỏ trong nhà để bố mẹ đỡ phải nhắc. Phần lớn người con đáp cộc rồi áy náy cả ngày, nghĩa là cái mình thiếu không phải lòng thương mà là một khoảng dừng.

Bài này không bàn bố mẹ đúng hay sai. Người lớn tuổi nhắc nhiều thường vì lo, vì quen, vì trí nhớ bắt đầu chậm lại hoặc vì một ngày dài ở nhà không có ai để nói. Điều bài này bàn là phía người con: làm gì trong mấy giây trước khi đáp, nói gì cho bố mẹ thấy được nghe, và đổi gì trong nếp nhà để cả hai bên đỡ va.

Bữa sáng vội và câu nhắc thứ ba

Chị E sống cùng bố mẹ ở căn nhà có sân gạch dưới quê, mỗi sáng đi làm lúc sáu giờ rưỡi. Sáng nay chị đang vội vì phải đưa con đi học sớm. Mẹ chị nhắc mang áo mưa. Lát sau mẹ nhắc lại. Lúc chị dắt xe ra cổng, mẹ nói lần thứ ba: "Con đã cầm áo mưa chưa, trời này là mưa đấy." Chị quay lại, giọng cộc: "Con nghe rồi mà mẹ, mẹ nói mãi thế."

Mẹ chị im. Chị đi suốt quãng đường tới trường của con mà ngực vẫn nặng, nửa vì còn bực, nửa vì thấy mình vừa làm mẹ buồn. Đây là vòng quen thuộc của nhiều người sống chung với bố mẹ già: bực, đáp cộc, áy náy, rồi hôm sau lại y như vậy.

Nhìn kỹ thì câu nhắc của mẹ không phải thứ làm chị nóng. Thứ làm chị nóng là cái đồng hồ đang chạy, đứa con chưa đội mũ, và cảm giác bị đối xử như một đứa trẻ dù mình đã ngoài bốn mươi. Thêm nữa là đêm qua chị thức khuya soạn việc, sáng chưa kịp ăn gì, nên cái ngưỡng chịu đựng vốn đã thấp hơn mọi hôm. Cơn bực đến từ chỗ mình đang chật chội, lời nhắc chỉ là thứ chạm vào đúng lúc.

Vì sao lời nhắc của bố mẹ dễ làm mình nóng hơn lời người ngoài

Nó chạm vào cảm giác chưa được coi là người lớn. Người ngoài nhắc thì mình nghe như góp ý. Bố mẹ nhắc thì mình nghe như đang bị coi là con nít, dù bố mẹ không có ý đó.

Nó đến vào giờ cao điểm. Bố mẹ thường nhắc lúc mình sắp đi, lúc mình đang nấu, lúc mình vừa về, tức là lúc mình ít chỗ trống trong đầu nhất.

Nó cộng dồn. Lần nhắc thứ ba trong ngày nặng gấp ba lần nhắc đầu, không phải vì nội dung mà vì mình đang đếm.

Mình đang mệt mà không ai biết. Người con ở giữa, vừa lo con nhỏ vừa lo bố mẹ, thường cạn sức mà không nói ra. Lời nhắc rơi đúng vào chỗ cạn.

Mình biết bố mẹ đang yếu dần. Đôi khi cơn cáu là nỗi lo không nói được: thấy bố mẹ nhắc lại vì quên, mình sợ, và nỗi sợ bật ra thành giọng gắt.

Trong mấy giây trước khi đáp lại

Khoảng dừng cần có ở đây rất ngắn, ngắn tới mức bố mẹ không nhận ra. Làm theo thứ tự này:

  1. Nhận ra dấu hiệu: hàm nghiến, vai kéo lên, câu "con biết rồi" đã sẵn ở đầu lưỡi. Đó là lúc dừng.
  2. Thở ra một hơi chậm qua miệng như thổi nguội chén trà nóng, đếm thầm tới năm. Một hơi thôi cũng đủ hạ giọng xuống một nấc.
  3. Nhìn vào mặt bố mẹ trước khi nói. Nhìn thấy mái tóc bạc và đôi mắt đang lo thường làm câu đáp mềm đi hơn mọi lời khuyên.
  4. Đáp bằng câu ghi nhận rồi mới nói việc của mình: "Dạ con cầm rồi mẹ ạ, mẹ yên tâm. Con đi kẻo cháu muộn."
  5. Nếu thấy mình vẫn nóng, xin một khoảng ngắn: "Mẹ ơi con đang vội, tối về con nói chuyện với mẹ nhé." Rồi ra sân, đứng ở góc thoáng thở chậm vài lượt trước khi đi tiếp. Thấy chóng mặt thì thôi, thở bình thường lại.

Khoảng dừng này không phải để nhịn cho qua. Nó chỉ giúp câu đầu tiên ra khỏi miệng không làm ai đau. Chuyện thật sự cần nói, như mình cảm thấy bị nhắc quá nhiều, vẫn sẽ được nói, nhưng vào lúc khác.

Câu bố mẹ hay nói, điều có thể nằm phía sau, và câu đáp mềm

Không phải câu nào cũng cần đáp lý lẽ. Nhiều câu chỉ cần được nghe. Một số ví dụ thường gặp:

Bố mẹ nóiĐiều có thể nằm phía sauCâu đáp mềm
Con ăn mặc thế này lạnh đấyLo con ốm, quen chăm con từ béDạ, con mang thêm áo trong cốp xe rồi bố ạ
Nấu thế này mặn quáMuốn góp phần vào bữa cơm, muốn được hỏi ýMai mẹ nêm giúp con nồi canh nhé
Sao về muộn thếỞ nhà cả ngày, mong con về để có người nói chuyệnHôm nay con bận, giờ con ngồi với mẹ một lát
Ngày xưa bố mẹ đâu có thếThấy mình không còn được hỏi ý, thấy lạc lõngNgày xưa bố mẹ làm thế nào, bố kể con nghe với
Nhà cửa bừa bộn quáQuen nếp gọn, thấy bất an khi mọi thứ lộn xộnTối nay con với cháu dọn góc này, mẹ chỉ chỗ cất nhé

Cột giữa chỉ là phỏng đoán, không phải để mình đọc tâm bố mẹ. Nhưng chỉ cần nghĩ tới khả năng đó, cơn nóng thường đã nhỏ đi. Nhiều người thấy hỏi lại bố mẹ một câu nhẹ còn có tác dụng hơn mọi lời giải thích.

Tối hôm đó: nói lại và sửa nếp nhà

Nếu sáng đã lỡ đáp cộc, tối về đừng để qua. Ngồi cạnh bố mẹ lúc uống nước sau bữa, nói ngắn: "Sáng nay con vội nên nói hơi cộc với mẹ, con xin lỗi mẹ. Mẹ nhắc là vì lo cho con." Người lớn tuổi thường không cần lời giải thích dài. Một câu nhận lỗi giản dị là đủ để nhẹ cả hai.

Sau đó mới tới chuyện sửa gốc. Lời nhắc lặp lại thường giảm khi bố mẹ thấy yên tâm theo cách khác. Ví dụ treo sẵn áo mưa ở cửa để mẹ nhìn thấy là khỏi hỏi, báo trước giờ về bằng một cuộc gọi ngắn, giao cho bố mẹ một việc có ích như tưới rau, trông cháu lúc chiều, để ngày của bố mẹ có chỗ cho mình góp sức.

Nếu điều làm bạn mệt là cảm giác bị nhắc quá nhiều, cứ nói thật nhưng nói bằng giọng thương: "Bố mẹ ơi, con lớn rồi, con nhớ được. Bố mẹ nhắc một lần thôi, nếu con quên con chịu." Nói một lần, lúc vui, không nói giữa lúc vừa cãi. Và chuẩn bị tinh thần là bố mẹ vẫn sẽ nhắc, chỉ là ít hơn.

Cũng nên để ý tới chính mình. Người ở giữa chăm cả con lẫn bố mẹ hay quên rằng mình cũng cần nghỉ. Một buổi chiều cuối tuần nhờ anh chị em trông bố mẹ, hay đơn giản là ba mươi phút đi bộ một mình mỗi tối, làm cho ngưỡng nóng của bạn cao lên rõ rệt.

Những cách tưởng giữ hoà khí mà lại làm nặng thêm

Khi sống chung lâu, người con hay có vài phản xạ tự vệ rất dễ hiểu. Chúng giúp qua được một buổi sáng, nhưng thường làm không khí trong nhà nặng dần qua nhiều tháng:

  • Im lặng hẳn, không đáp gì khi bố mẹ nhắc. Bố mẹ không biết con đã nghe chưa nên càng nhắc nhiều hơn, còn mình thì ôm cơn bực một mình.
  • Đáp bằng giọng mỉa, kiểu "vâng, mẹ nói đúng hết". Câu mỉa nghe thì nhỏ nhưng người lớn tuổi đọc giọng rất nhạy, và họ buồn lâu hơn mình tưởng.
  • Than với vợ, chồng hay với con về ông bà. Con nhỏ nghe được sẽ học theo cách nói về ông bà, còn người bạn đời thì bị kéo vào thế khó.
  • Tránh mặt bố mẹ bằng cách về muộn, ăn riêng, ở lì trong phòng. Khoảng cách tạm thì được, nhưng kéo dài thì bố mẹ thấy bị bỏ rơi, và lời nhắc khi gặp lại càng dày.
  • Cố nhịn mọi thứ cho tới lúc nổ một trận lớn, nói ra hết những gì dồn nén mấy tháng. Trận đó thường làm cả nhà đau hơn tổng mọi lần đáp cộc nhỏ cộng lại.

Thay vào đó, đáp ngắn mà ấm, nói thật cái mình mong vào lúc yên, và cho mình những khoảng nghỉ nhỏ đều đặn. Hoà khí trong nhà có nhiều người lớn tuổi thường được giữ bằng những việc lặp lại mỗi ngày như ngồi uống chén trà với bố lúc sáng, hơn là bằng những cuộc nói chuyện lớn.

Khi nào cần nhờ đến chuyên môn

Nếu bố mẹ nhắc lại cùng một chuyện nhiều lần trong một giờ, hay quên những việc vừa xảy ra, lẫn ngày giờ, đi lạc trong xóm quen, đó có thể là dấu hiệu sức khoẻ cần được bác sĩ khám chứ không phải tính khí. Đưa bố mẹ đi khám sớm giúp cả nhà hiểu đúng chuyện, và người con cũng bớt giận khi biết lời nhắc lặp lại đến từ đâu.

Với chính bạn, nếu cơn cáu với bố mẹ xảy ra gần như ngày nào cũng có, nếu bạn bắt đầu thấy kiệt sức, mất ngủ, khóc một mình, hoặc đã có lúc lỡ to tiếng đến mức giật đồ, đập cửa, hãy tìm gặp chuyên gia tâm lý. Người chăm sóc bố mẹ già cũng cần được chăm sóc, và nói ra điều này không có gì đáng xấu hổ.

Trong mọi trường hợp, nếu trong nhà có ai bị đánh hay bị đe doạ, kể cả người lớn tuổi, an toàn đi trước: đưa người đó ra khỏi chỗ nguy hiểm, gọi 113, báo công an xã, phường. Nếu bạn thấy đau ngực, khó thở lần đầu trong lúc căng thẳng, hãy đi khám hoặc gọi 115. Nếu muốn có người cùng nhìn lại, bạn có thể hỏi chuyên gia tâm lý trên Tham Vấn.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao mình thương bố mẹ mà vẫn hay cáu với bố mẹ?

Vì ở gần nhau mỗi ngày, va chạm nhỏ cộng dồn, và với bố mẹ mình không phải gồng như với người ngoài. Thương và cáu có thể cùng lúc. Điều làm khác là có một khoảng dừng trước khi đáp.

Bố mẹ già nhắc đi nhắc lại một chuyện thì nên làm gì?

Đáp ngắn và ghi nhận, như dạ con nhớ rồi, rồi tìm cách cho bố mẹ thấy yên tâm, ví dụ để đồ ở chỗ bố mẹ nhìn thấy. Nếu nhắc lại rất dày kèm hay quên, nên đưa bố mẹ đi khám.

Lỡ nói nặng lời với bố mẹ thì xin lỗi thế nào cho tự nhiên?

Chọn lúc yên, ngồi cạnh bố mẹ, nói một câu ngắn nhận mình sai và nói bố mẹ nhắc là vì lo. Không cần giải thích dài hay kèm lý do, người lớn tuổi thường nhận lời xin lỗi giản dị hơn.

Có nên nói thẳng với bố mẹ là mình không thích bị nhắc nhiều không?

Nên nói, nhưng nói một lần, vào lúc vui, bằng giọng thương, và nói điều mình mong thay vì điều mình ghét. Đừng nói ngay sau một lần vừa cãi, vì lúc đó câu nói dễ thành trách.

Ở giữa chăm con nhỏ và bố mẹ già, làm sao để bớt cáu?

Nhận ra mình đang cạn sức là bước đầu. Nhờ anh chị em chia bớt, giữ cho mình một khoảng nghỉ ngắn mỗi ngày, và ăn ngủ đủ. Ngưỡng nóng thấp thường là dấu hiệu người chăm đang kiệt, không phải thiếu thương.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138