DiemDam.comĐiềm Đạm
Hiểu và kiềm chế cơn giận

Giận lạnh, im lặng cả ngày: khi lạnh nhạt cũng là cơn giận và cách nói ra

Không quát, không cãi mà im lặng ba ngày, trả lời cộc lốc: giận lạnh vẫn là giận. Phân biệt im lặng để dịu với im lặng để phạt, và cách mở lời phá im lặng.

Low angle view of a narrow tube house staircase landing, a woman in a charcoal sweater sitting on the top step holding a cup of water, dim warm evening light

Giận lạnh là khi cơn giận không thành tiếng quát mà thành im lặng, trả lời cộc lốc, tránh mặt, lạnh nhạt kéo dài; nó vẫn là giận, và cũng làm người kia đau như một trận cãi, có khi đau hơn vì họ không biết mình bị giận vì chuyện gì và bao giờ mới hết. Im lặng để mình dịu lại, có nói rõ và có hẹn quay lại, là một cách kiềm chế tốt. Im lặng để người kia phải tự đoán, tự khó chịu, là một cách giận khác.

Người hay giận lạnh thường được coi là "hiền", "không bao giờ to tiếng", và chính họ cũng nghĩ mình đang kiềm chế. Phần dưới giúp bạn nhận ra giận lạnh ở mình, phân biệt im lặng để dịu với im lặng để phạt, cách tự mở lời sau một hai ngày im lặng, và cách làm khi mình là người bị im lặng.

Ba ngày im lặng trong căn nhà ống

Chị P, ba mươi tư tuổi, giận chồng vì anh đồng ý cho em trai vay một khoản tiền mà không hỏi chị. Chị không cãi. Tối đó chị dọn cơm, ăn xong rửa bát, lên phòng, không nói câu nào. Sáng hôm sau, anh hỏi "em ăn sáng chưa", chị đáp "rồi". Anh hỏi "chiều em đón con hay anh đón", chị đáp "tuỳ". Ba ngày liền như vậy. Trong căn nhà ống ba tầng, hai người đi lên đi xuống cầu thang mà như hai người ở trọ.

Chồng chị biết chị giận, nhưng không chắc vì chuyện gì. Anh đoán là chuyện tiền, nhưng cũng có thể là chuyện anh về muộn hôm trước. Anh thử pha trò, chị không cười. Anh mua bánh chị thích, chị cất tủ lạnh không ăn. Tới ngày thứ ba, anh bắt đầu bực ngược lại: "Có gì thì nói, cứ làm mặt như vậy ai chịu được." Thế là cuộc cãi to nhất của hai vợ chồng nổ ra, không phải vào ngày cho vay tiền, mà vào ngày thứ ba của im lặng.

Tối đó chị P ngồi ở chiếu nghỉ cầu thang, cầm cốc nước, và nhận ra một điều: chị tưởng mình đang nhịn cho êm nhà, nhưng ba ngày im lặng của chị không êm chút nào. Nó là một cơn giận kéo dài, chỉ là không có tiếng. Và người phải nghe tiếng im lặng đó suốt ba ngày là chồng chị, cùng đứa con nhỏ cứ nhìn bố rồi nhìn mẹ.

Im lặng để dịu và im lặng để phạt

Không phải im lặng nào cũng là giận lạnh. Im lặng có thể là cách tốt nhất để không nói câu cay. Khác nhau nằm ở mấy điểm dưới đây:

Im lặng để dịuIm lặng để phạt (giận lạnh)
Có nói ra khôngCó: "Em cần yên một lúc"Không, người kia phải tự đoán
Bao lâuVài chục phút tới một buổi, có hẹnKhông biết bao giờ hết
Mục đíchCho mình hạ nhiệt để nói chuyện tử tếĐể người kia thấy khó chịu, tự nhận lỗi
Thái độ với người kiaVẫn chào, vẫn trả lời việc cần thiếtLạnh nhạt, cộc lốc, tránh mặt
Kết thúc bằngMột cuộc nói chuyệnMột trận cãi, hoặc một cái gì đó bị chôn tiếp

Câu hỏi để tự kiểm: nếu người kia hỏi mình đang giận gì, mình có sẵn sàng trả lời không? Nếu câu trả lời trong đầu là "tự hiểu đi", đó thường là giận lạnh. Chị P, nhìn lại ba ngày của mình, thấy cột bên phải đúng tới từng dòng. Chị không hề định phạt chồng, nhưng mỗi lần anh hỏi mà chị đáp "tuỳ", trong lòng chị có một chút hả hê nhỏ khi thấy anh lúng túng. Nhận ra chút hả hê đó là lúc chị biết mình cần nói chuyện, không cần im thêm ngày nào nữa.

Vì sao người ta chọn giận lạnh

Sợ cãi to. Nhiều người lớn lên trong nhà hay to tiếng, nên tự hứa sẽ không bao giờ như vậy. Họ chọn im lặng vì nghĩ đó là cách duy nhất không cãi. Thật ra còn một cách nữa: nói nhỏ, nói ngắn, nói đúng chuyện.

Không biết nói gì cho đúng. Có lúc mình giận mà chưa rõ mình giận vì cái gì, hay sợ nói ra sẽ vụng, sẽ khóc. Im lặng cho cảm giác an toàn hơn. Nhưng chờ tới khi có câu nói hoàn hảo thường là chờ rất lâu.

Muốn người kia tự nhận ra. Trong sâu thẳm, người giận lạnh thường muốn được hiểu mà không phải nói. Đó là mong muốn rất con người, nhưng phần lớn chúng ta không đọc được ý nhau, nhất là khi người kia chỉ đưa ra một khuôn mặt lạnh.

Im lặng cho mình thấy đang giữ thế. Khi người kia phải chạy theo hỏi han, mình thấy có chút quyền lực trong một chuyện mà mình đã thấy bất lực, như chuyện chồng cho vay tiền không hỏi. Nhận ra điều này không cần xấu hổ, chỉ cần thấy rằng cái giá của nó là khoảng cách ngày một xa.

Tự mở lời sau một hai ngày im lặng

Càng im lâu càng khó mở miệng, vì câu đầu tiên giống như nhận thua. Nó không phải nhận thua. Chị P làm theo thứ tự này, vào tối ngày thứ tư:

  1. Hạ nhiệt trước khi nói. Ngồi ở chỗ yên, thở ra chậm vài lượt, dài hơn hít vào, như thổi nguội thìa canh; không hít căng, chóng mặt hay tê tay thì dừng. Tự hỏi: mình giận nhất là chuyện gì, chỉ một chuyện thôi.
  2. Mở lời bằng việc thừa nhận im lặng. "Mấy hôm nay em im lặng với anh. Em biết vậy làm anh khó chịu." Câu này không xin lỗi vì đã giận, chỉ nhận rằng cách giận của mình làm người kia khó.
  3. Nói chuyện chính, một câu về mình. "Em giận vì chuyện cho cậu vay tiền mà anh không hỏi em. Em thấy như ý kiến của em không có trong nhà này."
  4. Đề nghị một việc cho lần sau. "Từ giờ khoản nào trên năm triệu thì mình bàn với nhau trước, được không anh?"
  5. Nghe người kia trả lời mà không ngắt. Có thể anh có lý do: em trai đang gấp, anh sợ chị lo. Nghe xong mới nói tiếp.

Nếu lời đầu tiên khó quá, bắt đầu bằng một tin nhắn ngắn cũng được: "Tối nay mình nói chuyện chút nhé, em có chuyện muốn nói." Sau đó nói trực tiếp. Điều quan trọng là phá được bức tường đầu tiên.

Giận lạnh không chỉ ở trong nhà

Giận lạnh có nhiều dạng ngoài việc không nói chuyện. Trong nhóm chat gia đình, nó là chuyện ai cũng nhắn mà một người chỉ thả mỗi biểu tượng, hoặc đọc mà không trả lời suốt mấy ngày. Với đồng nghiệp, nó là trả lời email đúng một chữ "Ok", không chào, không ký tên, hay cố ý không mời người kia vào cuộc họp. Với bố mẹ, nó là về nhà ăn cơm mà cúi mặt vào điện thoại cả bữa.

Những kiểu này khó nhận ra hơn im lặng hẳn, vì vẫn có trả lời, vẫn có mặt. Nhưng người nhận thường cảm thấy ngay. Một dấu hiệu tự kiểm: nếu bạn đang cố ý làm ngắn đi, nguội đi cách mình đối xử với một người cụ thể, và bạn muốn họ nhận ra điều đó, đó là giận lạnh.

Ở chỗ làm, giận lạnh còn có cái giá riêng: công việc chung chậm lại, người khác trong nhóm cũng bị kéo vào không khí căng. Cách gỡ vẫn giống ở nhà: một câu nói thẳng, riêng, ngắn. Ví dụ em nhắn đồng nghiệp: "Chị ơi, chuyện hôm họp em vẫn còn hơi khó chịu. Chị có năm phút chiều nay cho em nói qua không?" Nói ra một lần thường nhẹ hơn nhiều so với lạnh nhạt hàng tuần, cho cả hai bên.

Khi mình là người bị im lặng

Bị người thân giận lạnh rất khó chịu, vì không có gì để cãi, không có gì để sửa. Phản ứng hay gặp là hoặc chạy theo năn nỉ liên tục, hoặc im lặng lại cho bằng, hoặc nổi nóng như chồng chị P. Cả ba thường làm bức tường dày thêm.

Cách làm được là nói ra điều mình thấy, một lần, nhẹ nhàng, rồi cho người kia thời gian. Ví dụ: "Anh thấy mấy hôm nay em không vui. Anh không biết anh làm gì sai, nhưng khi nào em muốn nói thì anh nghe." Câu này cho người kia biết bạn đã thấy, bạn không bỏ mặc, nhưng cũng không ép. Trong lúc chờ, vẫn chào hỏi, vẫn làm việc nhà như thường, đừng đáp lại lạnh nhạt bằng lạnh nhạt.

Nếu đã vài ngày mà người kia vẫn im, nhắc lại một lần nữa và đề nghị một giờ cụ thể: "Tối thứ Bảy mình ngồi nói chuyện mười lăm phút nhé." Nếu im lặng thành cách đối xử thường xuyên, kéo dài nhiều tuần mỗi lần, hoặc đi kèm những cách kiểm soát khác như cấm đoán, đe doạ, đó không còn là chuyện tự xử lý được, và nên tìm người có chuyên môn.

Khi im lặng kéo dài: lúc nên gặp chuyên gia

Im lặng vài giờ, một ngày là chuyện thường trong nhà. Nhưng nếu giận lạnh trở thành cách duy nhất bạn biết để giận, kéo dài nhiều ngày mỗi lần và lặp lại nhiều lần; nếu im lặng đi kèm mất ngủ, chán ăn, thấy mọi thứ vô nghĩa kéo dài nhiều tuần; hoặc nếu khi cuối cùng phá im lặng thì luôn là một trận nổ lớn, hãy tìm gặp chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ. Có người cùng ngồi nghe thường giúp hai bên nói được những điều đã chôn lâu, và học được cách giận mà vẫn còn đường nói với nhau.

Nếu sau im lặng là những lần bị đe doạ, bị đánh, hãy ưu tiên an toàn: rời khỏi chỗ đó, gọi 113 hoặc báo công an xã, phường. Nếu trong những ngày im lặng bạn có ý nghĩ tự làm hại bản thân, hãy nói ngay với một người thân tin cậy, đến cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi cấp cứu 115; đừng ở một mình lúc đó. Nếu muốn có người cùng nhìn lại, bạn có thể hỏi chuyên gia tâm lý trên Tham Vấn.

Câu hỏi thường gặp

Im lặng khi giận có phải là kiềm chế không?

Tuỳ cách im lặng. Nếu bạn nói rõ mình cần yên một lúc, có hẹn quay lại và giữ hẹn, đó là kiềm chế. Nếu bạn im để người kia tự đoán, kéo dài không biết bao giờ hết, đó là giận lạnh, vẫn là giận, chỉ không có tiếng.

Giận lạnh có làm tổn thương người khác không?

Có. Người bị im lặng thường thấy bất an, không biết mình sai gì, không có cách nào sửa. Nhiều người thấy vài ngày bị lạnh nhạt còn khó chịu hơn một trận cãi. Kéo dài và lặp lại, nó làm khoảng cách trong nhà ngày một xa.

Đã im lặng mấy ngày rồi, mở lời thế nào cho đỡ ngại?

Bắt đầu bằng việc thừa nhận im lặng, ví dụ "Mấy hôm nay em im lặng, em biết vậy làm anh khó chịu", rồi nói một chuyện chính bằng câu về cảm giác của mình. Nếu quá ngại, nhắn một tin hẹn nói chuyện trước.

Bị người thân im lặng thì nên làm gì?

Nói ra một lần rằng bạn thấy họ không vui và sẵn sàng nghe khi họ muốn nói, rồi cho họ thời gian. Vẫn chào hỏi, vẫn làm việc như thường, đừng đáp lại bằng lạnh nhạt. Nếu kéo dài, đề nghị một giờ cụ thể để nói chuyện.

Vì sao có người không bao giờ cãi mà chỉ im lặng?

Nhiều người sợ cãi to vì từng chứng kiến cảnh to tiếng, hoặc không biết nói ra thế nào cho đúng, hoặc mong được hiểu mà không phải nói. Im lặng cho họ cảm giác an toàn. Tập nói nhỏ, nói ngắn, nói đúng chuyện là cách ở giữa.

Khi nào im lặng trong nhà là dấu hiệu cần giúp đỡ?

Khi im lặng kéo dài nhiều ngày mỗi lần và lặp đi lặp lại, đi kèm mất ngủ, chán ăn, hoặc đi kèm cấm đoán, đe doạ. Lúc đó nên gặp chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ; nếu bị đe doạ, đánh, hãy rời đi và gọi 113.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138