DiemDam.comĐiềm Đạm
Qua cơn hồi hộp trước giờ G

Hồi hộp ngày đầu đi làm: từ tối hôm trước tới bữa trưa đầu tiên ở chỗ mới

Ngày đầu ở chỗ làm mới: tối trước chuẩn bị gì, sáng ngồi chờ ở sảnh thở ra sao, hỏi han thế nào khi chưa biết ai, và bữa trưa một mình cũng không sao.

Wide shot of an office lobby with rows of chairs, a young Vietnamese man in a pastel green shirt holding a backpack, gazing at the glass door, early light

Hồi hộp ngày đầu đi làm là chuyện gần như ai cũng gặp, kể cả người đã đi làm mười năm. Để ngày đó nhẹ hơn: tối hôm trước soạn sẵn đồ và đường đi, sáng tới sớm mười lăm phút, ngồi ở sảnh thở ra chậm vài nhịp, chuẩn bị sẵn một câu tự giới thiệu ngắn, và đặt mục tiêu nhỏ cho ngày đầu là nhớ tên ba người, biết chỗ ngồi, biết hỏi ai khi kẹt. Không ai chờ bạn giỏi ngay hôm đầu.

Bài này dành cho sinh viên mới ra trường đi làm lần đầu, người đổi việc sau nhiều năm, người quay lại đi làm sau thời gian nghỉ. Phần dưới đi theo thời gian: tối hôm trước, buổi sáng ở sảnh chờ, những giờ đầu ở bàn làm việc, bữa trưa, và tuần đầu sau đó.

Vì sao ngày đầu ở chỗ mới lại làm người ta căng

Chị G ba mươi hai tuổi, đổi việc sau bảy năm ở công ty cũ. Ở chỗ cũ chị biết từng người, biết máy in nào hay kẹt, biết giờ nào thang máy đông. Sáng nay chị ngồi ở hàng ghế chờ ở sảnh công ty mới, cầm túi trên đùi, nhìn người qua lại mà không biết ai. Bụng chị nhộn nhạo, cứ mở điện thoại xem lại tin nhắn hẹn giờ của phòng nhân sự, dù đã đọc mười lần.

Ngày đầu đi làm gom một lúc mấy thứ khiến người ta hồi hộp: chỗ lạ, người lạ, quy tắc chưa rõ, và cảm giác đang bị quan sát. Người đi làm lâu năm còn có thêm một áp lực riêng: ở chỗ cũ mình là người giỏi, ở đây mình lại thành người mới, phải hỏi cả chỗ để cốc nước. Sinh viên mới ra trường thì lo mình không biết gì, sợ hỏi câu ngớ ngẩn.

Một điều ít ai nói ra: phần lớn đồng nghiệp ở chỗ mới không để ý tới bạn nhiều như bạn nghĩ. Họ đang lo việc của họ. Người phụ trách hướng dẫn bạn thì đã đón nhiều người mới, họ biết ngày đầu ai cũng lóng ngóng. Hiểu điều này không làm hết hồi hộp, nhưng làm bớt cảm giác bị soi từng cử chỉ.

Tối hôm trước: soạn để sáng mai không phải nghĩ

Buổi sáng ngày đầu càng ít quyết định càng tốt. Mọi thứ quyết được thì quyết từ tối hôm trước.

  1. Chọn sẵn quần áo. Chọn bộ quen, thoải mái, gọn gàng, hợp với nơi làm. Giày đã đi quen, không mua mới để mang lần đầu vào hôm ấy.
  2. Soạn túi. Giấy tờ phòng nhân sự dặn mang, bút, sổ, bình nước, sạc điện thoại, một món ăn nhẹ phòng khi chưa biết chỗ ăn trưa.
  3. Xem đường đi và giờ xuất phát. Cộng thêm hai mươi phút dự phòng. Nếu được, đi thử quãng đường một lần trước đó vài ngày, nhất là khi phải gửi xe ở toà nhà lạ.
  4. Soạn câu tự giới thiệu ba câu. Tên, vị trí, một điều nhỏ về mình. Ví dụ: "Em là G, mới về nhóm kế toán. Trước em làm ở mảng bán lẻ bảy năm. Em còn nhiều chỗ chưa biết, mong anh chị chỉ thêm."
  5. Ghi ba mục tiêu nhỏ cho ngày đầu. Nhớ tên ba người, biết chỗ ngồi và cách vào máy, biết hỏi ai khi kẹt. Chỉ vậy thôi.

Xong năm việc đó, gấp sổ lại. Nếu lúc nằm tim vẫn còn đập nhanh, đặt một tay lên ngực, thở ra dài hơn hít vào trong vài phút. Nhớ rằng ngày mai không cần phải hoàn hảo, chỉ cần có mặt đúng giờ và chịu khó hỏi.

Buổi sáng ở sảnh chờ

Tới sớm chừng mười lăm phút. Đừng tới sớm cả tiếng, vì ngồi chờ quá lâu ở sảnh là cho cơn hồi hộp có thêm thời gian lớn lên. Nếu lỡ tới sớm, đi bộ một vòng quanh toà nhà, mua cốc nước, rồi mới vào.

Khi ngồi chờ, đặt hai bàn chân xuống sàn, túi để trên đùi, hai tay thả lỏng. Hít nhẹ qua mũi đếm thầm tới bốn, thở ra chậm qua mũi hoặc qua môi hơi hé, đếm tới sáu. Không ai nhận ra bạn đang làm gì. Tám nhịp là đủ để tim hạ xuống một chút. Nếu thấy chóng mặt hay tê tay, dừng lại và thở bình thường.

Cất điện thoại vào túi thay vì đọc lại tin nhắn lần thứ mười. Thay vào đó, nhìn quanh sảnh: màu tường, cây xanh ở góc, tiếng thang máy. Làm quen với chỗ này bằng mắt trước khi làm quen bằng lời. Khi người phụ trách ra đón, đứng dậy, chào, và để họ dẫn đường; ngày đầu bạn không cần dẫn ai cả.

Câu nói dùng được trong ngày đầu

Ngày đầu, phần lớn cơn hồi hộp tới từ những lúc không biết nói gì. Có sẵn vài câu trong túi giúp bạn bớt lúng túng.

  • Khi được giới thiệu với nhóm: "Em chào cả nhà, em là G. Em còn mới nên chắc sẽ hỏi nhiều, mọi người thông cảm cho em nhé."
  • Khi chưa nhớ tên ai: "Chị nhắc lại tên giúp em với, em ghi vào sổ cho khỏi quên."
  • Khi được giao việc chưa hiểu: "Anh cho em hỏi lại chút, việc này cần xong trong hôm nay hay tuần này ạ?"
  • Khi muốn đi ăn cùng mà ngại: "Trưa nay mọi người ăn ở đâu ạ, em đi cùng được không?"
  • Tự nhủ khi thấy mình chậm: "Hôm nay là ngày đầu. Không ai mong mình nhanh, chỉ mong mình hỏi đúng chỗ."

Ghi tên người ngay khi vừa nghe là cách đơn giản mà hiệu quả: ghi kèm một chi tiết như "chị H, bàn cạnh cửa sổ, phụ trách hợp đồng". Hôm sau gọi đúng tên một người là một bước làm quen lớn.

Bữa trưa đầu tiên và những giờ trống

Bữa trưa một mình cũng không sao. Nhiều người mới lo nhất bữa trưa: không ai rủ, ngồi ăn một mình, cảm thấy lạc lõng. Thật ra ở nhiều nơi, người cũ quen ăn theo nhóm và quên rủ người mới, không phải vì không chào đón. Nếu không ai rủ, hỏi một câu, hoặc đi ăn một mình ở gần đó và coi như mười lăm phút nghỉ.

Giờ trống không có việc. Ngày đầu thường có những khoảng ngồi không vì chưa có tài khoản, chưa được giao việc. Đừng ngồi lướt điện thoại quá lâu. Đọc tài liệu giới thiệu, ghi những gì chưa hiểu để hỏi, hoặc hỏi người hướng dẫn xem có gì bạn đọc trước được.

Khi thấy cổ họng nghẹn, mặt nóng. Có thể là lúc bị hỏi một câu mình không biết, hay lúc cả nhóm cười một chuyện riêng. Đứng dậy đi rót nước hoặc ra nhà vệ sinh hai phút, thở ra chậm vài nhịp, rửa tay bằng nước mát rồi quay lại.

Cuối ngày. Trước khi về, nói một câu với người hướng dẫn: "Hôm nay cảm ơn anh, mai em tới lúc tám giờ, anh cần em chuẩn bị gì không ạ?" Câu này khép ngày lại gọn gàng và cho bạn biết ngày mai bắt đầu từ đâu.

Những việc làm ngày đầu căng hơn mức cần

Đa phần đến từ mong muốn tạo ấn tượng tốt ngay lập tức. Ý tốt, nhưng dễ thành gánh nặng.

Làm dởLàm được
Cố tỏ ra cái gì cũng biết, không hỏiHỏi rõ ràng, ghi lại, không hỏi một câu hai lần
So sánh mọi thứ với chỗ làm cũ thành tiếngĐể ý cách làm ở đây trước, góp ý sau vài tuần
Ở lại tới tối muộn để chứng tỏ chămVề đúng giờ, tối nghỉ cho sáng mai tỉnh
Về nhà là tua lại từng câu mình nóiGhi ba điều đã biết thêm hôm nay, rồi gấp sổ
Uống cà phê liên tục cho tỉnhUống nước lọc, đứng dậy đi lại mỗi giờ

Tuần đầu, mỗi tối tự hỏi một câu: hôm nay mình biết thêm điều gì? Câu hỏi này kéo đầu óc về phía những gì đã làm được, thay vì những gì còn lóng ngóng. Phần lớn người mới thấy cảm giác lạ lẫm giảm rõ sau một hai tuần.

Tuần đầu sau đó: khi cảm giác lạ lẫm chưa chịu đi

Ngày đầu qua rồi, nhiều người lại bất ngờ vì ngày thứ ba, thứ tư còn mệt hơn. Lúc ngày đầu, ai cũng đón tiếp, hướng dẫn. Tới giữa tuần, mọi người quay về việc của mình, bạn bắt đầu được giao việc thật mà vẫn chưa biết hết quy trình. Cảm giác lạc lõng có khi quay lại mạnh hơn, kèm câu tự hỏi: "Mình chọn đổi việc có đúng không?"

Câu hỏi đó rất thường gặp ở tuần đầu, và nó chưa phải lúc để trả lời. Đầu óc đang mệt vì phải học quá nhiều thứ mới cùng lúc: tên người, phần mềm, cách xưng hô, giờ họp. Sự mệt đó dễ bị đọc thành "chỗ này không hợp với mình". Cho mình ít nhất vài tuần trước khi đánh giá.

Trong tuần đầu, giữ nếp ngủ đều, ăn sáng đầy đủ, cuối ngày đi bộ một đoạn trước khi về. Chọn một người ở chỗ mới để hỏi han nhiều hơn những người khác, thường là người ngồi gần hoặc người hướng dẫn. Có một người quen trong chỗ lạ làm tuần đầu nhẹ đi rất nhiều.

Khi sự hồi hộp với chỗ làm mới cần người hỗ trợ

Lạ lẫm một hai tuần đầu là chuyện bình thường. Nên tìm thêm hỗ trợ khi sau nhiều tuần mà sáng nào bạn cũng buồn nôn, mất ngủ trước ngày đi làm, có cơn hoảng ở chỗ làm, hoặc bắt đầu không dám tới công ty. Lúc đó gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý để có người cùng tìm hiểu vì sao.

Nếu ở chỗ làm mới bạn bị quấy rối, bắt nạt, bị đối xử thiếu tôn trọng, đó không phải do bạn quá nhạy cảm. Ghi lại sự việc, báo phòng nhân sự hoặc công đoàn, và tìm người tin cậy để nói chuyện.

Nếu ngày đầu bạn thấy đau ngực, khó thở, tim đập rất nhanh lần đầu tiên, đừng cố ngồi cho xong buổi. Báo người hướng dẫn và đi khám để loại trừ bệnh, nặng thì gọi 115. Một ngày làm việc có thể bắt đầu lại, còn dấu hiệu cơ thể lần đầu thì cần được bác sĩ xem ngay.

Nếu muốn có người cùng nhìn lại, bạn có thể hỏi chuyên gia tâm lý trên Tham Vấn.

Câu hỏi thường gặp

Ngày đầu đi làm có cần mang theo gì đặc biệt không?

Mang giấy tờ phòng nhân sự dặn, bút, sổ, bình nước, sạc điện thoại và một món ăn nhẹ. Nếu chưa rõ cách ăn mặc, chọn bộ gọn gàng, quen thuộc. Hỏi trước phòng nhân sự về chỗ gửi xe cũng giúp sáng hôm đó bớt rối.

Đi làm chỗ mới không quen ai thì làm sao bắt chuyện?

Bắt đầu bằng những câu hỏi về việc: chỗ để tài liệu, giờ họp, ai phụ trách gì. Hỏi đồng nghiệp trưa nay ăn ở đâu cũng là một cách mở lời tự nhiên. Ghi tên và một chi tiết về mỗi người để hôm sau chào đúng tên.

Ngày đầu đi làm hỏi nhiều có bị coi là kém không?

Thường là không, người mới hỏi là chuyện được chờ đợi. Điều người ta để ý là bạn có ghi lại không và có hỏi lại cùng một câu nhiều lần không. Hỏi rõ, ghi lại, tự làm thử trước khi hỏi tiếp là cách được quý.

Ăn trưa một mình ngày đầu có sao không?

Không sao cả. Ở nhiều nơi người cũ quen ăn theo nhóm và quên rủ người mới. Bạn có thể hỏi mọi người đi ăn ở đâu để đi cùng, hoặc đi ăn một mình và coi đó là lúc nghỉ ngơi giữa ngày.

Đổi việc sau nhiều năm thì hồi hộp hơn có bình thường không?

Rất bình thường. Ở chỗ cũ bạn đã quen mọi thứ, ở chỗ mới phải bắt đầu lại từ những điều nhỏ. Cho mình vài tuần để quen, đừng so sánh thành tiếng với nơi cũ, góp ý cách làm sau khi đã hiểu chỗ mới.

Khi nào nỗi sợ đi làm cần gặp chuyên gia?

Khi sau nhiều tuần mà sáng nào cũng buồn nôn, mất ngủ, có cơn hoảng ở chỗ làm hoặc bắt đầu không dám đến công ty. Lúc đó nên gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý. Đau ngực, khó thở lần đầu thì đi khám hoặc gọi 115.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138