Khi bị ngắt lời giữa một cuộc họp căng, đừng nói to hơn để giành lại lượt. Bạn dừng lại một nhịp, thở ra chậm, đặt bút xuống, rồi nói một câu ngắn và bình thản để lấy lại phần đang dở, kiểu "cho em nói nốt ý này rồi anh nói tiếp". Phần bực vì bị cắt ngang để sau buổi họp, nói riêng với người đó. Người nào giữ được giọng bình thường khi bị chen vào thường là người được cả phòng nghe tiếp.
Bài này đi theo từ lúc bạn mở miệng trình bày, lần đầu bị cắt, lần thứ ba bị cắt, tới lúc buổi họp kết thúc và những ngày sau. Có câu mẫu cho nhiều kiểu ngắt lời khác nhau, cùng mấy thứ không nên làm dù rất muốn làm.
Lần thứ ba bị cắt ngang
Chị H trình bày kế hoạch quý trong phòng họp nhỏ, bảy người. Mới được hai câu, anh I chen vào: "Cái này làm rồi mà, không ăn thua đâu." Chị gật, nói tiếp. Một phút sau anh lại chen. Lần thứ ba, khi chị đang tới phần chính, anh nói luôn kết luận thay chị, sai hoàn toàn ý chị muốn nói. Mặt chị nóng tới tận cổ, tay cầm bút run nhẹ, và chị nghe chính giọng mình bắt đầu cao lên.
Bị ngắt lời làm người ta nóng nhanh vì nó chạm vào hai thứ cùng lúc: công sức mình đã chuẩn bị, và vị trí của mình trước mọi người. Mỗi lần bị cắt, cơn nóng không quay về số không mà cộng dồn. Tới lần thứ ba, chuyện đã không còn là một câu chen ngang, mà là cảm giác bị coi thường. Chính lúc này nhiều người làm điều họ hối hận nhất: đập bút xuống bàn, nói "anh có để người ta nói hết không", giọng vỡ ra.
Một chi tiết người họp nhiều mới biết: người hay ngắt lời thường không cố ý hạ ai. Họ nói nhanh, nghĩ ra là nói, và nhiều khi họ cũng chen ngang cả sếp. Nhận ra điều đó không làm bạn hết bực, nhưng giúp bạn chọn cách đáp ít căng hơn. Cũng có người ngắt lời vì lo: họ sợ kế hoạch của bạn đụng vào phần việc của họ, nên vội chặn trước khi nghe hết. Nghe ra nỗi lo đằng sau câu chen ngang, bạn sẽ thấy câu trả lời hợp lý nhất nhiều khi là một lời hẹn bàn riêng phần đó sau buổi họp.
Trước buổi họp: những thứ chuẩn bị giúp đầu lạnh hơn
Nếu bạn biết trước buổi họp sẽ căng, hoặc biết trong phòng có người hay chen ngang, một ít chuẩn bị làm khác hẳn.
- Viết ba ý chính lên một tờ giấy, đánh số. Khi bị ngắt, bạn biết ngay mình đang ở ý mấy và quay lại được, thay vì vừa bực vừa mất mạch.
- Nói trước với người chủ trì: "Anh cho em năm phút trình bày liền một mạch rồi mọi người góp ý nhé." Có người chủ trì giữ lượt cho mình thì bạn không phải tự giành.
- Ngồi chỗ nhìn thấy cả phòng, không ngồi kẹt góc. Ngồi ở góc làm cảm giác bị dồn tăng lên khi có người chen vào.
- Ăn chút gì trước buổi họp chiều. Cuộc họp lúc bụng rỗng cuối ngày là nơi những câu gắt dễ bật ra nhất.
- Chọn sẵn một câu lấy lại lượt nói, nhẩm vài lần cho quen miệng. Lúc đang nóng, đầu không nghĩ ra được câu mới, nhưng câu đã quen thì tự bật ra.
Không cần chuẩn bị tinh thần "không được bực". Bạn sẽ bực, chuyện đó bình thường. Mục tiêu chỉ là khi bực, tay và giọng vẫn còn nghe lời mình.
Ngay trên ghế họp: khi bị cắt ngang
Những việc dưới đây làm được ngay tại chỗ, không ai trong phòng nhận ra bạn đang tự hạ nhiệt.
- Dừng hẳn, đừng nói đè lên. Nói to hơn để át người kia làm cả phòng thấy hai người đang tranh nhau, và giọng bạn sẽ cao thêm một nấc khó kéo xuống.
- Đặt bút xuống, hai bàn tay úp nhẹ lên tờ giấy. Bàn tay đang cầm bút là bàn tay sắp gõ mạnh xuống bàn.
- Thở ra chậm trong lúc người kia đang nói. Hít nhẹ qua mũi, rồi để hơi ra thật từ từ qua môi khép hờ, như đang thổi một hơi rất mỏng lên mặt cốc trà nóng. Hai ba lượt là vừa lúc người kia nói xong.
- Lấy lại lượt bằng giọng thấp hơn giọng lúc trước. "Em xin nói nốt ý này rồi anh nói tiếp nhé." Hoặc: "Em ghi lại ý anh rồi, cho em đi hết phần ba để mọi người thấy cả bức tranh."
- Nếu bị kết luận sai thay mình, sửa lại ngắn. "Ý em không hẳn vậy, em nói rõ một câu." Rồi nói đúng một câu, không kèm phàn nàn.
- Nếu cơn nóng đã lên quá cao, xin ngừng. "Em xin hai phút sắp lại ý rồi em quay lại." Ra ngoài, rửa tay bằng nước mát, đứng ở hành lang vài nhịp thở rồi vào.
Nếu thở mà thấy chóng mặt hay tê tay, dừng lại, thở như bình thường. Người có bệnh tim, phổi hay đang mang thai nên hỏi bác sĩ trước nếu muốn tập nín thở lâu; những cách ở đây chỉ là thở ra chậm, không nín.
Kiểu ngắt lời và câu đáp giữ được bình tĩnh
Mỗi kiểu ngắt lời có một cách đáp hợp. Đáp đúng kiểu thì bạn bớt phải đấu với cảm giác bị coi thường.
| Kiểu ngắt lời | Dễ bật ra câu | Câu đáp giữ đầu lạnh |
|---|---|---|
| Chen vào phản bác ngay câu thứ hai | "Anh nghe hết đã được không?" | "Ý anh hay, em ghi lại. Cho em đi hết phần này đã." |
| Nói luôn kết luận thay mình | "Không phải vậy, anh hiểu sai rồi!" | "Ý em hơi khác chút, em nói một câu cho rõ." |
| Lấy ý mình nói lại như ý của họ | "Cái đó em vừa nói mà." | "Đúng rồi, đó là phần em đang trình bày, em nói tiếp phần làm thế nào." |
| Đùa giữa chừng làm cả phòng cười | Im lặng, mặt đanh lại | Cười nhẹ một chút, rồi "quay lại phần số liệu nhé" |
| Cầm điện thoại nói chuyện riêng | Dừng hẳn, nhìn chằm chằm | Nói tiếp với những người đang nghe, chuyện đó để người chủ trì xử lý |
Bảng này không phải để thuộc lòng. Chọn một hai câu ở cột phải hợp với cách nói của bạn, nhẩm cho quen. Trong phòng họp căng, thứ cứu bạn thường là câu đã quen miệng, không phải câu hay nhất.
Những thứ không cần làm dù rất muốn
Lúc bị cắt ngang lần thứ ba, đầu sẽ gợi ý vài cách trả đũa nghe rất hả. Hầu hết chúng làm bạn trông kém bình tĩnh hơn người đã ngắt lời mình.
- Không cần ngắt lời lại người kia để "cho biết cảm giác". Cả phòng sẽ chỉ thấy hai người đang ngắt lời nhau.
- Không cần im lặng hẳn, khoanh tay, không nói nữa cho tới hết buổi. Giận lạnh như vậy làm mất phần trình bày bạn đã chuẩn bị, và ai cũng nhận ra.
- Không cần nhắn tin than với đồng nghiệp ngay dưới gầm bàn trong lúc họp. Đọc lại tin đó sau buổi họp, thường bạn sẽ thấy ngại.
- Không cần đếm thầm số lần bị ngắt để tối về kể. Mỗi lần đếm là một lần thổi cơn bực lên.
- Không cần nhận hết phần bị nói sai thay mình cho êm. Một câu sửa ngắn là quyền của bạn, không phải chuyện gây sự.
Cái chung của những cách trên là chúng dời cơn nóng sang chỗ khác thay vì cho nó nguội đi. Thở ra, nói câu lấy lại lượt, rồi để chuyện thói quen của người kia sang sau buổi họp, đó là con đường ngắn nhất để vừa nói hết ý vừa giữ được mình.
Sau buổi họp: nói riêng, nói đúng việc
Đừng bàn chuyện bị ngắt lời ngay trong buổi họp, trước mặt mọi người. Đợi họp xong, để qua ít nhất nửa tiếng, khi giọng bạn đã trở về bình thường. Gặp riêng người kia, hoặc nhắn một tin ngắn: "Anh I ơi, sáng nay lúc em trình bày bị cắt mấy lần nên em hơi mất mạch. Lần sau anh để em nói hết năm phút rồi anh góp ý được không? Ý anh em vẫn muốn nghe."
Câu này không trách, không gọi người kia là bất lịch sự, chỉ nói việc đã xảy ra và đề nghị lần sau khác đi. Phần lớn người hay ngắt lời đáp lại bằng một câu xin lỗi nhanh, vì họ không để ý mình đã làm vậy. Nếu người đó gạt đi hoặc tiếp tục ở buổi sau, nói với người chủ trì đề nghị một cách họp có lượt nói rõ ràng.
Còn nếu chính bạn đã lỡ nói to trong buổi họp, đừng để lâu. Một tin nhắn cho người kia và, nếu cần, một câu ngắn ở đầu buổi họp sau: "Hôm trước em hơi nóng, em xin lỗi mọi người. Phần kế hoạch em xin trình bày lại." Cả phòng thường quý người biết sửa hơn là nhớ câu gắt hôm đó.
Khi bị ngắt lời có chủ đích, và khi nào cần gặp chuyên gia
Có trường hợp việc bị ngắt lời không phải thói quen, mà là cách một người hay một nhóm cố tình gạt bạn ra: lần nào bạn nói cũng bị chen, ý của bạn bị lấy lại, bị chế giễu trước phòng, bị loại khỏi những buổi họp bạn cần có mặt. Kéo dài nhiều tuần, chuyện này có thể là bắt nạt nơi làm việc. Ghi lại ngày, buổi họp, người chứng kiến, những gì đã xảy ra, và mang tới bộ phận nhân sự hoặc công đoàn.
Về phía mình, nên gặp chuyên gia tâm lý khi những buổi họp làm bạn mất ngủ từ đêm hôm trước, khi bạn thấy tim đập nhanh, khó thở mỗi lần phải phát biểu, hoặc khi cơn nóng trong họp ngày càng hay bật ra thành những câu to tiếng dù bạn đã cố. Những triệu chứng như đau ngực, khó thở xuất hiện lần đầu thì đi khám hoặc gọi 115 trước. Nếu muốn có người cùng nhìn lại, bạn có thể hỏi chuyên gia tâm lý trên Tham Vấn.
Câu hỏi thường gặp
Bị ngắt lời khi đang họp có nên nói to hơn để giữ lượt không?
Không nên. Nói to hơn làm cả phòng thấy hai người đang giành nhau và giọng bạn sẽ khó hạ lại. Dừng một nhịp, thở ra, rồi nói một câu ngắn bằng giọng thấp hơn để lấy lại lượt thường hiệu quả hơn nhiều.
Câu nào để lấy lại lượt nói mà không gây căng?
Những câu ngắn, có ghi nhận ý người kia và hẹn họ nói tiếp, như em ghi lại ý anh rồi, cho em nói nốt phần này nhé. Câu ngắn bằng giọng bình thường luôn tốt hơn câu dài giải thích vì sao mình bị oan.
Có nên nhắc người hay ngắt lời ngay trong cuộc họp không?
Một câu ngắn để lấy lại lượt thì được. Còn nói về thói quen của họ thì nên để riêng sau buổi họp. Nhắc trước mặt mọi người làm họ mất mặt và dễ phản ứng lại, cuộc họp sẽ lệch khỏi chủ đề chính.
Bị sếp ngắt lời liên tục thì xử lý thế nào?
Vẫn dừng và nghe hết ý sếp. Sau đó xin vài phút để trình bày tiếp phần dở. Sau buổi họp có thể đề nghị riêng với sếp rằng bạn cần năm phút trình bày liền mạch để sếp thấy hết phương án rồi góp ý.
Đã lỡ to tiếng trong cuộc họp thì sửa thế nào?
Nhắn riêng cho người bị nói nặng trong ngày, xin lỗi về cách nói, không kèm nhưng. Nếu buổi họp có nhiều người, một câu ngắn ở đầu buổi họp sau là đủ. Phần nội dung còn cần bàn thì trình bày lại bình thường.
Hay hồi hộp và dễ nóng mặt mỗi lần phải phát biểu trong họp thì có cách nào không?
Chuẩn bị ba ý chính trên giấy, ăn nhẹ trước buổi họp, ngồi chỗ nhìn thấy cả phòng, và tập sẵn một câu lấy lại lượt nói. Nếu hồi hộp nặng tới mất ngủ, tim đập nhanh mỗi lần họp, nên gặp chuyên gia tâm lý.