Muốn bớt ngại khi phải gọi một cuộc điện thoại khó, hãy soạn ra ba dòng: mình gọi để làm gì, câu mở đầu, và điều mình cần người kia đồng ý. Chọn chỗ yên để đứng, thở ra chậm vài nhịp, rồi bấm số trong vòng năm phút sau khi soạn xong, trước khi đầu óc kịp tìm thêm lý do để hoãn. Nếu người kia nóng lên, dừng một nhịp, nói câu xin gọi lại vào giờ cụ thể.
Bài này viết cho những cuộc gọi mà ai cũng từng muốn trì hoãn: gọi xin chủ nhà lùi tiền thuê, gọi báo khách là hàng giao trễ, gọi cho người quen đòi lại tiền đã cho mượn, gọi báo với bố mẹ một tin không vui, gọi cho sếp xin nghỉ đột xuất. Phần dưới đi theo thời gian: trước khi bấm, trong cuộc gọi, khi người kia nóng lên, và sau khi cúp máy.
Vì sao một cuộc gọi lại khó hơn mười tin nhắn
Anh H cần gọi cho khách để báo lô hàng giao trễ một tuần. Anh mở danh bạ, nhìn tên khách, rồi đóng lại. Anh đi rót nước. Anh trả lời ba email không gấp. Anh mở danh bạ lần nữa, ngón tay lơ lửng trên nút gọi, tim đập nhanh như sắp lên sân khấu. Một tiếng sau, cuộc gọi vẫn chưa diễn ra, còn cơn lo thì đã to gấp đôi.
Cuộc gọi khó hơn tin nhắn vì nó diễn ra ngay, không có thời gian sửa câu, không xoá được, và mình phải nghe trực tiếp giọng người kia khi họ không vui. Nhiều người còn có thói quen ít gọi điện, nên mỗi cuộc gọi quan trọng lại như một lần thi nói không được chuẩn bị.
Chi tiết người hay trì hoãn biết rõ: càng hoãn, cuộc gọi càng nặng. Mỗi lần hoãn, đầu óc lại tưởng tượng thêm một phản ứng tệ của người kia, và khi cuối cùng phải gọi thì giọng mình đã mang theo cả buổi lo. Trong khi nhiều cuộc gọi khó, khi diễn ra thật, chỉ kéo dài ba bốn phút và người kia phản ứng nhẹ hơn mình nghĩ.
Còn một điều nữa ít ai để ý: cuộc gọi bị hoãn tới chiều thường rơi vào lúc cả mình lẫn người kia đã mệt, đói, dễ cáu. Cùng một tin báo trễ hàng, nói lúc chín giờ sáng và nói lúc năm giờ rưỡi chiều có thể nhận về hai phản ứng rất khác nhau. Gọi sớm không chỉ đỡ cho mình, mà còn đỡ cho người nghe.
Nhận ra mình đang hoãn, và chuyện gì đang diễn ra trong người
Trì hoãn cuộc gọi khó ít khi trông như trì hoãn. Nó trông như đang bận: dọn bàn, trả lời tin nhắn không gấp, pha thêm cốc trà, kiểm tra lại số liệu lần thứ ba. Dấu hiệu rõ nhất là bạn đã mở danh bạ, nhìn tên người cần gọi, rồi đóng lại từ hai lần trở lên.
Trong người thì cơn lo thường đi kèm một loạt cảm giác nhỏ: bụng hơi thắt, ngón tay lạnh, hơi thở nông lên tận ngực, đầu bắt đầu soạn những câu người kia có thể quát lại. Có người thấy mặt nóng bừng như đang bị mắng thật, dù cuộc gọi chưa diễn ra. Đầu óc đang diễn tập trước cảnh xấu nhất, và cơ thể phản ứng như cảnh đó có thật.
Khi nhận ra mình đã đóng danh bạ lần thứ hai, đó là tín hiệu dừng việc khác lại. Nói thầm: "Mình đang hoãn vì sợ người ta không vui. Không vui thì họ vẫn nghe được." Rồi chuyển sang năm phút chuẩn bị bên dưới, thay vì quay lại dọn bàn.
Trước khi bấm số: năm phút chuẩn bị
Chuẩn bị đủ để không phải nghĩ trong lúc gọi, nhưng không quá lâu để kịp hoãn tiếp. Năm phút là vừa.
- Viết ba dòng. Dòng một: mình gọi để làm gì, trong một câu. Dòng hai: câu mở đầu nói thành tiếng. Dòng ba: điều mình cần người kia đồng ý, hoặc bước tiếp theo. Ví dụ: "Báo hàng trễ một tuần. Mở: Chào chị, em H bên kho, em gọi báo chị một chuyện về đơn hàng tuần này. Cần: chị đồng ý nhận hàng thứ Năm tuần sau, hoặc cho em giao một nửa trước."
- Chuẩn bị câu trả lời cho câu khó nhất. Đoán xem người kia dễ hỏi gì nhất, thường là "tại sao" và "thế giờ tính sao". Viết thêm một dòng cho câu đó.
- Chọn chỗ đứng. Một góc hành lang yên, một phòng họp trống, hoặc ra ngoài sân. Tránh gọi giữa chỗ đông người nghe, vì phải lo người xung quanh nghe thấy làm giọng mình căng thêm.
- Thở trước khi bấm. Đứng thẳng, hai chân vững, vai thả. Hít nhẹ qua mũi đếm thầm tới bốn, thở ra chậm qua miệng như đang thổi nguội cốc nước, đếm tới sáu. Năm sáu nhịp. Chóng mặt hay tê tay thì dừng, thở bình thường.
- Bấm số trong vòng năm phút. Đặt cho mình một mốc nhỏ: "Uống xong ngụm nước này là bấm." Đừng chờ tới lúc hết run mới gọi, vì cơn run thường chỉ hết sau khi đã bắt đầu nói.
Ba dòng viết tay để trước mặt còn có một tác dụng nữa: khi đầu bỗng trống trong lúc nói, mắt bạn có chỗ để nhìn và tìm lại ý.
Câu mở đầu và câu nói giữa cuộc gọi
Câu đầu tiên quyết định nhiều cho phần sau. Nói rõ mình là ai, gọi để làm gì, rồi mới vào chuyện.
- Gọi khách báo trễ: "Chào chị, em là H bên kho. Em gọi để báo chị trước một chuyện không vui về đơn hàng, chị cho em hai phút được không ạ?"
- Gọi chủ nhà xin lùi tiền: "Cháu chào cô, cháu gọi xin phép cô chuyện tiền nhà tháng này. Cháu xin lùi tới ngày mười lăm, cháu gửi trước một nửa vào thứ Sáu."
- Gọi người quen nhắc tiền đã cho mượn: "Mình gọi hỏi chuyện khoản hôm trước, tháng này mình cần dùng. Bạn tính được ngày nào thì báo mình nhé."
- Con gọi báo bố mẹ một tin không vui: "Bố ơi, con có chuyện muốn kể, bố đang tiện nghe không? Con kể hết rồi bố hỏi con sau nhé."
- Tự nhủ khi giọng bắt đầu run: "Nói chậm lại. Nhìn dòng thứ ba."
Khi đã nói xong điều cần nói, im lặng để người kia trả lời. Người đang lo hay lấp khoảng im lặng bằng những câu xin lỗi, giải thích thêm, thậm chí tự đề nghị nhượng bộ mà mình chưa định. Vài giây im lặng qua điện thoại nghe dài, nhưng nó là chỗ để người kia nghĩ.
Khi người bên kia nóng lên
Đừng nói to theo. Khi người kia to tiếng, phản xạ tự nhiên là nói to hơn hoặc nói nhanh hơn. Hạ giọng xuống một chút và nói chậm lại. Giọng thấp và đều thường kéo người kia xuống theo sau vài câu.
Nhắc lại điều họ đang lo. Một câu như "Em hiểu, chị đang lo vì đã hứa với khách bên chị ngày thứ Hai." cho người kia thấy mình đang được nghe, nhiều khi đủ để cơn nóng hạ một nửa.
Xin dừng và hẹn gọi lại khi cần. Nếu cuộc gọi đã thành to tiếng qua lại, không ai nghe ai, nói rõ: "Em nghĩ mình cần vài phút để cả hai bình tĩnh. Em gọi lại chị lúc ba giờ nhé." Rồi gọi lại đúng giờ. Hẹn giờ cụ thể khác với cúp máy bỏ đi.
Nếu bị chửi, xúc phạm hay đe doạ. Bạn không cần ở lại trong cuộc gọi đó. Nói một câu dứt khoát rằng bạn sẽ dừng, rồi cúp máy. Nếu có lời đe doạ, ghi lại thời gian và nội dung, báo cấp trên hoặc báo công an xã, phường nếu nghiêm trọng.
Những thói quen làm cuộc gọi khó thêm khó
Phần lớn là cách dỗ cơn lo trong ngắn hạn, nhưng làm cuộc gọi nặng hơn về lâu dài.
| Làm dở | Làm được |
|---|---|
| Hoãn tới cuối ngày rồi gọi lúc người kia đang mệt | Gọi vào buổi sáng hoặc đầu giờ chiều |
| Nhắn một tin dài thay cho cuộc gọi cần thiết | Gọi trước, nhắn tóm tắt sau khi gọi xong |
| Nói vòng vo năm phút rồi mới vào chuyện | Nói điều chính trong hai câu đầu |
| Xin lỗi liên tục để người kia khỏi giận | Xin lỗi một lần rõ ràng, rồi nói hướng xử lý |
| Gọi khi đang tức để "nói cho xong" | Chờ tới khi thở ra được vài nhịp chậm |
| Cúp máy rồi tua lại từng câu cả buổi | Ghi kết quả cuộc gọi trong hai dòng, gấp lại |
Sau khi cúp máy, cơ thể thường còn run một lúc, kể cả khi cuộc gọi suôn sẻ. Đứng lại chỗ đó thêm một phút, thở ra chậm, uống ngụm nước. Nếu đã thống nhất điều gì, nhắn lại một tin ngắn xác nhận: "Em cảm ơn chị, mình chốt giao thứ Năm tuần sau nhé." Tin nhắn này giúp cả hai nhớ đúng, và giúp bạn khép lại chuyện.
Khi nỗi sợ gọi điện cần người hỗ trợ
Ngại những cuộc gọi khó là chuyện rất thường. Nên tìm thêm hỗ trợ khi nỗi sợ gọi điện làm bạn bỏ lỡ việc quan trọng, như không dám gọi đi khám, không dám gọi báo chuyện ở chỗ làm cho tới khi thành rắc rối lớn, hoặc mỗi lần điện thoại rung là tim đập dồn và tay run kéo dài nhiều tuần. Lúc đó gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý để có người cùng tìm hiểu và tập dần.
Nếu trong hoặc sau một cuộc gọi căng, bạn thấy đau ngực, khó thở, tim đập rất nhanh lần đầu tiên, đừng tự cho là do hồi hộp. Ngồi xuống, báo người bên cạnh, đi khám để loại trừ bệnh; nặng thì gọi 115.
Một cách tập dần nhiều người thấy hợp: mỗi tuần chủ động gọi một cuộc nhỏ thay vì nhắn tin, như gọi hỏi giờ mở cửa, gọi đặt lịch cắt tóc. Những cuộc gọi dễ giúp cơ thể quen với việc cầm máy, để tới cuộc gọi khó thì đỡ phải vượt quá nhiều thứ một lúc. Nếu muốn có người cùng nhìn lại, bạn có thể hỏi chuyên gia tâm lý trên Tham Vấn.
Câu hỏi thường gặp
Sợ gọi điện thoại có phải là bất thường không?
Không. Nhiều người ngại gọi điện, nhất là những cuộc gọi phải báo tin không vui hoặc nhờ việc khó. Cuộc gọi diễn ra ngay, không sửa được câu nên dễ làm người ta hồi hộp. Chuẩn bị vài dòng và gọi sớm thường giúp nhẹ hơn nhiều.
Nên nhắn tin hay gọi điện khi có chuyện khó?
Chuyện cần người kia đồng ý hoặc có thể gây hiểu lầm thì nên gọi trước, rồi nhắn tóm tắt sau. Tin nhắn dài dễ bị đọc sai giọng và kéo dài qua lại nhiều lần. Chuyện chỉ cần báo tin đơn giản thì nhắn là đủ.
Chuẩn bị bao lâu trước một cuộc gọi khó là vừa?
Chừng năm phút: viết ba dòng về mục đích, câu mở đầu và điều cần thống nhất, đoán trước câu hỏi khó nhất, chọn chỗ đứng yên và thở vài nhịp. Chuẩn bị quá lâu dễ biến thành hoãn.
Người kia to tiếng qua điện thoại thì làm sao?
Hạ giọng, nói chậm, nhắc lại điều họ đang lo. Nếu vẫn to tiếng qua lại, xin dừng và hẹn gọi lại vào giờ cụ thể. Nếu bị chửi hay đe doạ, bạn có quyền cúp máy và ghi lại sự việc.
Gọi xong vẫn run và tua lại mãi thì làm gì?
Đứng lại một phút, thở ra chậm, uống nước. Ghi kết quả cuộc gọi trong hai dòng và nhắn lại tin xác nhận nếu đã thống nhất điều gì. Rồi chuyển sang một việc tay chân khác để đầu óc rời khỏi cuộc gọi.
Khi nào nỗi sợ gọi điện cần gặp chuyên gia?
Khi nó làm bạn bỏ lỡ việc quan trọng như không dám gọi đi khám, không dám báo chuyện ở chỗ làm, hoặc điện thoại rung là tim đập dồn kéo dài nhiều tuần. Lúc đó nên gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý.