DiemDam.comĐiềm Đạm
Nếp sống đỡ cáu và khi nào gặp chuyên gia

Tập thể dục giảm stress: vận động mỗi ngày như một cái van xả cơn bực

Đi bộ nhanh, leo cầu thang, đạp xe mười lăm hai mươi phút mỗi ngày giúp cơn bực có chỗ thoát trước khi nó bật ra thành lời. Cách sắp vận động vào ngày bận.

Wide shot of a tree-lined jogging path in a city park at dawn, a young Vietnamese woman in a sea green T-shirt jogging away from camera, mist and soft light

Vận động đều mỗi ngày giống như một cái van xả: cơ thể được dùng hết phần căng mà một ngày nhiều chuyện dồn vào, nên tới lúc gặp chuyện bực, bạn không bị đầy tới miệng. Không cần tập nặng; mười lăm tới ba mươi phút đi bộ nhanh, đạp xe, leo cầu thang hay nhảy dây là đủ để nhiều người thấy ngòi giận dài ra. Còn khi đang tức ngay lúc đó, một đoạn đi bộ nhanh mười phút thường có ích hơn là đấm gối hay hét cho hả.

Bài này không phải giáo án thể hình. Nó dành cho người đi làm cả ngày, cha mẹ có con nhỏ, người tự thấy mình dạo này hay cáu và đang tìm một việc làm được ngay. Phần dưới nói về chuyện vận động giúp gì cho cơn nóng, cách nhét nó vào một ngày bận, cách dùng nó ngay lúc đang bực, và những cái bẫy hay gặp.

Một cái van xả, không phải một cái bao cát

Anh E, ba mươi tám tuổi, làm kinh doanh, có hai con nhỏ. Mấy tháng nay anh thấy mình hay gắt với con vào buổi tối, gắt vì con chậm ăn, vì tiếng tivi, vì đồ chơi vương vãi. Một hôm anh thử đỗ xe cách nhà hai cây số rồi đi bộ về. Ba mươi phút đi bộ, mồ hôi ướt lưng áo. Tối đó anh nhận ra mình kiên nhẫn với con hơn hẳn. Anh không hiểu vì sao, chỉ biết là nó có tác dụng.

Điều anh E cảm thấy là chuyện nhiều người từng trải. Một ngày căng thẳng làm cơ thể ở trạng thái chuẩn bị đối phó: cơ gồng, tim nhanh, hơi thở nông. Nếu không có chỗ dùng hết phần năng lượng đó, nó tích lại và chỉ chờ một lý do để bật ra. Vận động cho nó một đường thoát lành mạnh. Sau đó, người thường thấy mệt kiểu dễ chịu, đầu nhẹ hơn, và ít bị kích bởi chuyện nhỏ.

Cần phân biệt hai thứ: vận động như van xả khác với việc trút giận lên đồ vật. Đấm bao cát, đập gối, hét to cho hả thường làm người ta quen thêm với việc đáp lại cơn giận bằng sức mạnh, và nhiều người thấy sau đó còn nóng hơn. Đi bộ nhanh, chạy chậm, đạp xe có nhịp đều, thở đều, nên vừa dùng sức vừa làm dịu.

Chọn loại vận động hợp với ngày của bạn

Loại tốt nhất là loại bạn làm được đều, không phải loại nghe hay nhất. Dưới đây là những lựa chọn nhiều người bận rộn vẫn duy trì được.

  • Đi bộ nhanh hai mươi tới ba mươi phút: dễ nhất, không cần đồ nghề. Nhanh tới mức thở hơi gấp nhưng vẫn nói được câu ngắn.
  • Leo cầu thang ở chung cư hay công ty: năm sáu tầng, đi lên đi xuống vài lượt trong giờ nghỉ trưa.
  • Đạp xe đi làm hoặc đạp vòng quanh khu phố buổi tối, nếu đường an toàn.
  • Nhảy dây hoặc tập theo nhạc mười lăm phút trong phòng khách, hợp với cha mẹ không ra khỏi nhà được vì con nhỏ.
  • Bơi, cầu lông, bóng đá với nhóm bạn hai ba buổi mỗi tuần, có thêm cái lợi là gặp người, nói chuyện, cười.
  • Làm việc tay chân trong nhà: lau nhà, dọn ban công, tưới cây cũng là vận động, miễn là đứng lên và cử động liên tục.

Nếu bạn có bệnh tim, huyết áp, khớp, đang mang thai hay lâu rồi không vận động, hãy hỏi bác sĩ trước khi bắt đầu tập mạnh. Khi đang tập mà thấy đau ngực, khó thở bất thường, choáng váng, hãy dừng lại ngay; nếu không đỡ, gọi 115.

Nhét vận động vào một ngày bận: ba mốc dễ làm

Thay vì tìm một buổi trống dài, nhiều người thấy dễ hơn khi gắn vận động vào những mốc đã có sẵn trong ngày.

Mốc trong ngàyLàm gìVì sao giúp đỡ cáu
Sáng trước khi đi làmĐi bộ nhanh hoặc chạy chậm hai mươi phút quanh khu nhàBắt đầu ngày với đầu nhẹ, ít bị kích bởi kẹt xe buổi sáng
Giờ nghỉ trưaLeo cầu thang vài tầng, đi bộ ra ngoài mua đồ uốngXả bớt phần căng của buổi sáng, buổi chiều đỡ gắt
Sau giờ làm, trước khi vào nhàGửi xe xa hơn rồi đi bộ, hoặc đi một vòng khu phốRũ chuyện công ty ra trước khi gặp vợ con
Tối sau khi con ngủMười lăm phút tập theo nhạc, giãn cơ nhẹXả cơn mệt của giờ trông con, nhưng tránh tập mạnh sát giờ ngủ

Mốc thứ ba là mốc nhiều người thấy có hiệu quả nhất với chuyện cáu trong nhà. Đi bộ mười lăm phút giữa chỗ làm và cửa nhà như một vùng đệm: đầu óc có thời gian chuyển từ chế độ công việc sang chế độ gia đình. Có người còn tự nhủ trong lúc đi: "Chuyện ở công ty để lại ở công ty. Về nhà là về với con."

Không cần làm đủ cả bốn mốc. Chọn một mốc hợp nhất với lịch của bạn, làm đều trong hai tuần, rồi mới tính thêm.

Khi đang bực ngay lúc này: mười phút đi bộ

Đây là lúc vận động được dùng như phanh khẩn cấp, không phải như nếp sống. Làm theo thứ tự.

  1. Nói một câu tạm rồi rời đi. Ví dụ chồng nói với vợ: "Anh đang nóng, anh đi bộ một vòng mười phút rồi về nói tiếp nhé." Nói rõ bao lâu, để người kia không nghĩ là bạn bỏ đi.
  2. Đi nhanh trong năm phút đầu. Bước dài, vung tay. Cơn nóng đang cần chỗ dùng, cứ để nó vào đôi chân.
  3. Năm phút sau chậm lại, chuyển sang thở. Hít vào qua mũi trong bốn bước chân, thở ra chậm qua miệng trong sáu bước chân. Nếu thấy chóng mặt thì đi chậm lại, thở bình thường.
  4. Tự hỏi một câu. "Mình muốn điều gì xảy ra khi quay về: thắng cuộc cãi hay để chuyện này được giải quyết?" Câu trả lời thường rõ hơn nhiều sau mười phút đi bộ.
  5. Quay về đúng giờ đã hẹn. Mở lời: "Anh về rồi. Lúc nãy anh nói hơi to. Giờ mình nói lại chuyện tiền điện nhé, em nói trước đi."

Đừng chạy thật nhanh đến kiệt sức khi đang giận, cũng đừng chọn chạy dọc đường đông xe; người đang nóng thì để ý kém, dễ va chạm. Đi bộ trong khu dân cư, công viên, hành lang chung cư là đủ.

Rủ cả nhà cùng đi: vận động thành thời gian bên nhau

Với cha mẹ có con nhỏ, cái khó lớn nhất là không ai trông con để đi tập. Cách nhiều nhà làm là biến giờ vận động thành giờ chung: tối thứ Ba và thứ Năm cả nhà đi bộ ra công viên, con chạy nhảy, bố mẹ đi nhanh vòng ngoài. Cuối tuần đạp xe một vòng hồ. Không ai phải hy sinh giờ của ai, và đi bên nhau mà không phải nhìn thẳng vào mặt nhau cũng là lúc dễ nói chuyện nhất.

Vợ chồng hay cãi nhau về việc nhà có thể thử đi bộ cùng nhau hai mươi phút sau bữa tối, với luật nhỏ là trong lúc đi không bàn chuyện khó. Nhiều cặp kể rằng sau vài tuần, họ bắt đầu nói những chuyện mà ngồi trong nhà không nói được, vì đi song song thì bớt cảm giác bị chất vấn. Câu mở lời nhẹ nhàng: "Tối nay mình đi bộ một vòng không anh, em muốn ra ngoài hít thở chút."

Với con tuổi teen hay đóng cửa phòng, rủ con đi đánh cầu lông, đạp xe hay chạy cùng vào sáng chủ nhật thường dễ hơn rủ con ngồi nói chuyện. Đừng biến buổi đó thành buổi dạy dỗ. Cứ vận động cùng nhau, chuyện sẽ tự đến khi con thấy thoải mái.

Những cái bẫy khi dùng vận động để bớt cáu

Bẫy đầu tiên là biến vận động thành một cuộc thi với chính mình. Đặt mục tiêu quá cao, lỡ một buổi là bỏ cả tuần, rồi bực thêm vì mình không giữ được. Vận động ở đây là để dịu, không phải để chấm điểm. Hôm nào chỉ đi được năm phút, năm phút vẫn là có.

Bẫy thứ hai là tập để trừng phạt mình sau khi lỡ nổi nóng, kiểu "hôm nay quát con thì phải chạy mười cây số". Cách này làm vận động gắn với cảm giác tội lỗi, và nhiều người bỏ luôn. Nếu đã lỡ nóng, việc cần làm là xin lỗi và sửa, còn vận động thì cứ để nó là việc dễ chịu.

Bẫy thứ ba là tập rất mạnh sát giờ ngủ rồi trằn trọc, sáng hôm sau thiếu ngủ lại dễ cáu. Nếu chỉ có giờ tối, hãy chọn kiểu nhẹ như đi bộ, giãn cơ.

Bẫy cuối là chỉ vận động mà không nhìn tới chuyện đang làm mình bực. Đi bộ giúp xả, nhưng chuyện tiền bạc, chuyện chia việc nhà, chuyện áp lực công việc vẫn cần được nói ra và sắp xếp lại. Vận động cho bạn một cái đầu đủ dịu để nói những chuyện đó, không thay được cuộc nói chuyện.

Khi nào cần gặp chuyên gia

Có những dấu hiệu cho thấy chuyện đã vượt quá tầm của một đôi giày đi bộ. Bạn vận động đều mà vẫn thấy người căng như dây đàn gần như cả ngày. Bạn bắt đầu tập tới kiệt sức mỗi ngày, bỏ cả bữa ăn, như thể không tập thì không chịu được. Hoặc bạn tránh mặt người nhà bằng cách ra ngoài tập thật lâu, mỗi lần một lâu hơn. Những lúc đó, vận động đang được dùng để chạy trốn một điều gì đó, và điều ấy cần được nói ra với người có chuyên môn.

Nếu dù đã vận động đều, ngủ đủ, ăn đủ mà cơn giận vẫn lặp lại, làm bạn đập phá hay lỡ tay với người nhà, hoặc bạn thấy lo âu, hồi hộp nhiều tuần liền ảnh hưởng tới ăn ngủ và công việc, đó là lúc nên gặp chuyên gia tâm lý. Nếu có những cơn tim đập rất nhanh, đau ngực, khó thở, nhất là lần đầu, hãy đi khám hoặc gọi 115 để loại trừ bệnh.

Nếu có lúc thấy tuyệt vọng hay có ý nghĩ tự làm hại bản thân, hãy nói ngay với một người thân tin cậy, đến cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi cấp cứu 115; đừng ở một mình lúc đó. Nếu muốn có người cùng nhìn lại, bạn có thể hỏi chuyên gia tâm lý trên Tham Vấn.

Câu hỏi thường gặp

Tập thể dục có thật sự giúp giảm stress và bớt cáu không?

Nhiều người thấy rõ là có. Vận động giúp cơ thể dùng hết phần căng tích lại trong ngày, sau đó người thấy nhẹ hơn và ít bị kích bởi chuyện nhỏ. Nó không làm hết mọi vấn đề, nhưng làm ngòi giận dài ra.

Mỗi ngày cần vận động bao lâu để thấy đỡ cáu?

Không có con số chung cho mọi người. Nhiều người thấy mười lăm tới ba mươi phút đi bộ nhanh, đạp xe hay leo cầu thang mỗi ngày đã có tác dụng. Làm đều quan trọng hơn làm nhiều.

Đang tức giận có nên đi chạy bộ không?

Đi bộ nhanh mười phút ở chỗ an toàn thường có ích. Không nên chạy hết sức tới kiệt hay chạy dọc đường đông xe khi đang nóng, vì lúc đó để ý kém. Nhớ nói với người nhà là bạn đi bao lâu rồi về.

Đấm bao cát có giúp xả giận không?

Nhiều người thấy đánh đấm, đập gối khi đang giận làm cơn nóng còn kéo dài hơn và quen đáp lại cơn giận bằng sức mạnh. Vận động có nhịp đều như đi bộ, đạp xe thường giúp dịu tốt hơn.

Bận quá không có thời gian tập thì làm sao?

Gắn vận động vào mốc có sẵn: gửi xe xa hơn để đi bộ, leo cầu thang thay thang máy, đi một vòng khu phố trước khi vào nhà. Mười phút mỗi lần, vài lần trong ngày cũng đủ để thấy khác.

Ai cần hỏi bác sĩ trước khi tập thể dục?

Người có bệnh tim, huyết áp, bệnh khớp, đang mang thai hoặc đã lâu không vận động nên hỏi bác sĩ trước khi tập mạnh. Khi đang tập mà đau ngực, khó thở bất thường, choáng váng thì dừng ngay, không đỡ thì gọi 115.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138