Khi bực vì nhân viên dịch vụ hay tổng đài, cách vừa được việc vừa không to tiếng là tách người đang nghe máy ra khỏi cái hệ thống làm mình bực, chuẩn bị sẵn ba ý cần nói trước khi gọi, thở ra dài trước mỗi câu khó, và khi thấy mình sắp quát thì xin dừng cuộc gọi để gọi lại sau. Người ngồi ở quầy hay đầu dây bên kia thường không gây ra lỗi, nhưng là người duy nhất có thể giúp mình sửa nó. Quát họ hiếm khi làm việc nhanh hơn.
Bài này dành cho những lần bạn chờ máy tổng đài hai mươi phút với một bản nhạc lặp lại, bị chuyển qua ba bộ phận, mỗi bộ phận bắt kể lại từ đầu; hay đứng ở quầy giao dịch nghe một câu "anh về bổ sung giấy tờ rồi quay lại" bằng giọng không ngẩng đầu. Chuyện thường ngày, nhưng có thể làm cả buổi chiều mất vui.
Vì sao làm việc với tổng đài, quầy dịch vụ dễ làm mình bực
Anh G gọi tổng đài để báo mạng ở nhà mất ba ngày nay. Anh bấm phím một, phím ba, phím hai, nghe nhạc chờ mười lăm phút. Người đầu tiên nghe máy hỏi số hợp đồng, tên chủ hộ, địa chỉ, rồi bảo anh chờ để chuyển sang bộ phận kỹ thuật. Bộ phận kỹ thuật lại hỏi số hợp đồng, tên chủ hộ, địa chỉ. Tới câu "anh khởi động lại thiết bị chưa ạ" lần thứ hai, anh thấy mặt nóng bừng.
Cơn bực ở đây đến từ cảm giác bất lực. Mình có một vấn đề thật, mình đã làm đúng mọi bước, nhưng không có ai thật sự nắm việc của mình. Mỗi người chỉ nắm một khúc. Thời gian chờ không có điểm kết thúc rõ ràng. Mình phải lặp lại câu chuyện nhiều lần như thể chưa ai nghe. Cảm giác bị coi như một con số trong hàng đợi làm người ta tủi, và cái tủi rất dễ biến thành giận.
Thêm vào đó là giọng nói. Một câu trả lời đúng quy trình nhưng nói nhanh, đều đều, thiếu một chữ "dạ", nghe như thờ ơ. Mình đang nóng sẵn, nên chỉ nghe được cái thờ ơ đó. Nhận ra những lớp này giúp bạn biết cơn bực của mình đang nhắm vào đâu: phần lớn là vào quy trình, không phải vào người đang ngồi nghe máy.
Chuẩn bị trước khi gọi hoặc trước khi tới quầy
Mười phút chuẩn bị giúp cuộc gọi ngắn hơn và giữ cho bạn ở xa ngưỡng nổ hơn.
- Ghi sẵn ba ý ra giấy. Vấn đề là gì, xảy ra từ khi nào, mình muốn được giải quyết thế nào. Ví dụ: mạng mất từ thứ Hai, đã khởi động lại thiết bị hai lần, muốn có người tới kiểm tra trong tuần.
- Để sẵn giấy tờ, số hợp đồng, mã khách hàng ngay trước mặt. Không phải lục tìm trong lúc người kia đang chờ là bớt được một lớp căng.
- Chọn giờ gọi. Tránh gọi lúc đang đói, đang vội, đang kẹt giữa hai việc khác. Nếu có thể, gọi vào buổi sáng, khi mình còn sức nhất.
- Chuẩn bị cho việc chờ. Bật loa ngoài, làm việc nhẹ trong lúc chờ như tưới cây, gấp quần áo. Chờ trong lúc tay có việc dễ chịu hơn nhiều so với ngồi nhìn đồng hồ.
- Ghi lại tên người nghe máy, giờ gọi. Không phải để doạ ai, mà để lần sau gọi lại mình có cái để dựa vào, đỡ phải kể lại từ đầu.
Trước khi bấm gọi, thở ra dài vài lần, tự nhắc: "Người nghe máy không làm hỏng mạng nhà mình, họ là người giúp mình." Câu này nghe đơn giản, nhưng nhiều người thấy nó đổi hẳn giọng nói của mình ngay từ chữ đầu tiên.
Trong lúc nói chuyện: giữ giọng mà vẫn rõ ràng
Nói ba ý đã chuẩn bị, theo đúng thứ tự. Người nghe nắm vấn đề nhanh hơn, và mình cũng không bị cuốn vào việc kể lể. Một câu mở tốt: "Chào em, chị gọi về mạng ở nhà mất từ thứ Hai, chị đã khởi động lại hai lần, chị cần người tới kiểm tra."
Nói cái mình cần, không nói cái mình ghét. Thay vì "Bên em làm ăn kiểu gì vậy", hãy nói "Chị cần biết khi nào có người tới". Câu thứ nhất làm người nghe phải phòng thủ, câu thứ hai cho họ một việc cụ thể để làm.
Khi thấy mình nóng lên, thở ra trước khi trả lời. Người nghe máy hỏi lại một câu đã hỏi, mình thấy máu dồn lên. Giữ im một nhịp, thở ra chậm qua miệng như thổi nguội thìa canh, rồi mới nói. Không ai nghe thấy hơi thở ấy, nhưng nó giúp câu tiếp theo ra đều giọng.
Gọi tên người kia và nói lời cảm ơn khi họ làm được việc. Những lời này không phải nịnh. Người làm dịch vụ cả ngày nghe khách gắt, một câu tử tế thường làm họ cố hơn cho mình. Ví dụ: "Cảm ơn em đã ghi lại, em cho chị xin mã yêu cầu nhé."
Nói rõ khi mình không đồng ý, không cần to tiếng. Nếu câu trả lời chưa ổn, nói chậm và chắc: "Chị hiểu quy trình của bên em, nhưng chị đã làm bước đó rồi. Chị muốn nói chuyện với người phụ trách được không?" Giọng thấp và chắc thường có sức nặng hơn giọng to.
Khi thấy mình sắp quát: xin dừng, gọi lại sau
Có những cuộc gọi mà dù đã chuẩn bị kỹ, bạn vẫn thấy mình sắp không giữ được. Tim đập nhanh, giọng đã cao lên, tay nắm chặt điện thoại, đầu bắt đầu soạn câu cay nhất. Lúc này, tiếp tục nói gần như chắc chắn thành một trận quát, và vấn đề của mình không được giải quyết thêm chút nào.
Xin dừng là một lựa chọn chính đáng. Nói ngắn: "Em ơi, chị đang hơi mệt, em cho chị mã yêu cầu, chị gọi lại sau nhé." Đặt điện thoại xuống. Đứng dậy, ra cửa sổ hoặc ban công, uống một cốc nước mát. Đi vài vòng trong nhà. Hít vào bằng mũi đếm tới bốn, thở ra chậm đếm tới sáu, năm lần. Thấy chóng mặt, tê tay thì dừng, thở bình thường lại.
Đợi tới khi con số trong đầu bạn tự đặt cho cơn nóng, từ 0 tới 10, xuống dưới bốn rồi mới gọi lại. Con số này chỉ để bạn tự so trước và sau, không phải điểm để đánh giá mình. Lần gọi sau, đọc mã yêu cầu ngay từ đầu, nói ba ý cần nói, và nhiều khả năng bạn sẽ được việc nhanh hơn lần trước.
Đứng ở quầy giao dịch, quầy thủ tục
Gặp trực tiếp ở quầy thì khó xin dừng hơn qua điện thoại, vì người phía sau đang chờ, nhân viên đang nhìn mình. Nhưng vẫn có cách. Khi nghe một câu làm mình nóng, như "giấy này không hợp lệ, anh về làm lại", đừng đáp ngay. Nhìn xuống tờ giấy, đếm thầm tới ba, rồi hỏi một câu để làm rõ: "Em chỉ giúp anh chỗ nào chưa đúng để anh sửa cho một lần là xong nhé."
Câu hỏi đó chuyển cuộc nói chuyện từ "ai đúng ai sai" sang "làm sao cho xong". Nhân viên thường sẽ chỉ cụ thể hơn khi được hỏi bằng giọng đó. Nếu vẫn thấy chưa thoả đáng, hỏi xin gặp người phụ trách, hoặc hỏi nơi tiếp nhận phản ánh, thay vì đứng tranh luận lâu ở quầy.
Nếu cơn nóng lên quá cao, hãy bước ra khỏi hàng, ra ngoài hít thở vài phút, rồi quay lại lấy số mới. Mất thêm mười lăm phút vẫn tốt hơn một trận to tiếng trước bao người, mà sau đó vẫn phải quay lại đúng cái quầy ấy, gặp đúng người nhân viên ấy, với gương mặt còn ngượng. Chuyện quyền lợi của khách hàng, thủ tục đúng sai, nếu cần tìm hiểu kỹ hãy tra quy định hiện hành hoặc hỏi luật sư trên AI Cố Vấn.
Làm dở và làm được với tổng đài, quầy dịch vụ
Vài phản xạ thường gặp khi đang bực, và cách khác cho cùng mục đích.
| Làm dở | Làm được |
|---|---|
| Mở đầu bằng câu trách: bên em làm ăn kiểu gì | Mở đầu bằng ba ý: vấn đề, từ khi nào, cần gì |
| Kể lể dài, kể cả những lần bực trước | Nói đúng việc lần này, đọc mã yêu cầu cũ nếu có |
| Quát vào người nghe máy | Thở ra một nhịp, nói chậm, thấp và chắc |
| Doạ đăng lên mạng, doạ cắt hợp đồng | Xin gặp người phụ trách, hỏi nơi tiếp nhận phản ánh |
| Cố giữ máy tới cùng dù đã sắp nổ | Xin mã yêu cầu, dừng cuộc gọi, gọi lại sau |
| Cúp máy xong trút lên người nhà | Đi một vòng, uống nước, rồi mới quay lại việc khác |
Không phải mọi cơn bực với dịch vụ đều là lỗi của mình. Có những lúc dịch vụ thật sự kém, và bạn có quyền phản ánh. Điều bài này nhắm tới là phản ánh sao cho được việc, không phải nuốt hết mọi bực bội vào trong.
Khi nào nên gặp chuyên gia
Ai cũng có những cuộc gọi khiến mình bực. Nhưng nếu bạn thấy mình hầu như lần nào làm việc với dịch vụ cũng quát tháo, có lần đập điện thoại, ném đồ; nếu sau mỗi cuộc gọi cơn giận kéo dài cả ngày, ảnh hưởng tới người nhà, tới giấc ngủ; hoặc chỉ nghĩ tới việc phải gọi một cuộc là thấy tim đập nhanh, khó thở, né tránh nhiều tuần liền, thì nên gặp chuyên gia tâm lý. Họ giúp bạn hiểu điều gì khiến cảm giác bất lực chạm mạnh vào mình như vậy, và cùng bạn tìm cách phản ứng khác. Đi gặp sớm, khi chuyện mới chỉ là những cơn bực lặp lại, thường nhẹ nhàng hơn nhiều so với đợi tới lúc nó làm hỏng một mối quan hệ.
Nếu trong lúc giận xuất hiện đau ngực, khó thở, tim đập rất nhanh lần đầu, hãy ngồi xuống nghỉ và đi khám, cần thì gọi 115. Nếu muốn có người cùng nhìn lại, bạn có thể hỏi chuyên gia tâm lý trên Tham Vấn.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao gọi tổng đài lại dễ làm mình bực đến vậy?
Vì cảm giác bất lực: mình có vấn đề thật, đã làm đúng các bước, nhưng phải chờ lâu, bị chuyển máy và kể lại nhiều lần. Cảm giác bị coi như một con số trong hàng đợi dễ biến thành giận. Phần lớn cơn bực nhắm vào quy trình, không phải vào người nghe máy.
Nên chuẩn bị gì trước khi gọi tổng đài để đỡ bực?
Ghi ra giấy ba ý: vấn đề là gì, từ khi nào, cần giải quyết thế nào. Để sẵn số hợp đồng, mã khách hàng trước mặt. Chọn lúc không đói, không vội. Bật loa ngoài và làm việc nhẹ trong lúc chờ để đỡ sốt ruột.
Thấy mình sắp quát nhân viên thì làm gì?
Xin mã yêu cầu, nói rằng mình sẽ gọi lại sau, rồi dừng cuộc gọi. Đứng dậy, uống nước, đi vài vòng, thở ra dài vài lần. Khi cơn nóng đã hạ hẳn mới gọi lại, đọc mã yêu cầu ngay từ đầu để không phải kể lại.
Không đồng ý với câu trả lời của nhân viên thì nói sao cho chắc mà không gắt?
Nói chậm, giọng thấp, nhắc rằng mình hiểu quy trình nhưng đã làm bước đó rồi, và xin gặp người phụ trách. Giọng thấp và chắc thường có sức nặng hơn giọng to. Nếu cần hiểu rõ quyền lợi, tra quy định hiện hành hoặc hỏi luật sư trên AI Cố Vấn.
Có nên doạ đăng lên mạng để được giải quyết nhanh hơn không?
Lời doạ thường làm người nghe máy phòng thủ chứ hiếm khi làm việc nhanh hơn, vì họ không có quyền quyết định thay cả công ty. Cách hiệu quả hơn là hỏi nơi tiếp nhận phản ánh, xin gặp người phụ trách và ghi lại mã yêu cầu, tên người đã nghe máy.
Làm sao để không mang cơn bực từ cuộc gọi sang người nhà?
Sau khi cúp máy, cho mình vài phút trước khi quay lại việc khác: ra ban công, uống nước, đi một vòng. Nếu người nhà hỏi, nói rõ mình đang bực vì tổng đài, không phải vì họ, và xin vài phút yên tĩnh.