Khi chờ kết quả khám bệnh, việc giúp bạn nhất là giới hạn chuyện tra mạng, ghi câu hỏi ra giấy để hỏi bác sĩ, chọn sẵn một người đi cùng hôm nhận kết quả, và giữ nếp ăn ngủ, đi bộ hằng ngày. Khi cơn lo dâng lên, thở ra chậm và dài vài phút, nhắc mình rằng chưa có kết quả nghĩa là chưa có gì để kết luận. Nếu trong lúc chờ có triệu chứng mới nặng hơn, đi khám lại ngay hoặc gọi 115, đừng đợi.
Bài này dành cho người đang chờ một kết quả xét nghiệm, chụp chiếu hay sinh thiết, và cả người nhà đang chờ cùng. Nó không bàn ý nghĩa của bất kỳ kết quả nào, việc đó là của bác sĩ. Nó chỉ nói về chuyện giữ mình yên đủ để đi qua những ngày chờ.
Vì sao những ngày chờ lại nặng hơn cả lúc biết kết quả
Bác F năm mươi tám tuổi, đi khám vì ho kéo dài. Bác sĩ cho chụp thêm và hẹn năm ngày sau lấy kết quả. Bác ngồi ở băng ghế dài ngoài hành lang, tay cầm phiếu hẹn, nhìn mãi ra khoảng sân. Về nhà, bác không nói gì với vợ con, đêm nằm nghe tim mình đập, và lần đầu tiên trong đời mở điện thoại gõ tên bệnh.
Chờ đợi một điều chưa biết thường nặng nề hơn cả khi đã biết, kể cả khi điều đã biết không vui. Lúc chưa biết, đầu óc lấp chỗ trống bằng những khả năng xấu nhất, và vì chưa biết nên không có việc gì cụ thể để làm. Khi đã có kết quả, dù thế nào, bạn có bác sĩ giải thích, có hướng đi, có việc để lo liệu.
Một điều nhiều người từng chờ kết quả hay kể: những đêm chờ, mỗi cảm giác nhỏ trong người đều bị phóng to. Một lần ho, một chỗ hơi tức, một cơn mệt buổi chiều, tất cả đều bị đọc thành dấu hiệu bệnh nặng. Biết trước điều này giúp bạn không hoảng thêm vì chính sự để ý quá mức của mình.
Ngay tại ghế chờ ở bệnh viện
Phần lớn cơn lo bắt đầu ngay sau khi bác sĩ nói "chờ kết quả nhé". Trước khi rời bệnh viện, làm mấy việc sau.
- Hỏi rõ ba điều trước khi ra về. Bao giờ có kết quả, nhận ở đâu, trong lúc chờ có cần kiêng hay để ý điều gì không. Ghi ngay vào điện thoại hoặc mặt sau phiếu hẹn. Không biết thì đầu óc tự đoán, mà đoán thì thường đoán xấu.
- Ngồi lại vài phút trước khi đi. Tìm một ghế chờ yên, đặt hai bàn chân lên sàn, hai tay thả trên đùi. Hít nhẹ qua mũi đếm thầm tới bốn, thở ra chậm qua miệng như đang thổi nguội bát cháo, đếm tới sáu. Mười nhịp. Thấy chóng mặt hay tê tay thì dừng, thở bình thường. Ai có bệnh tim, phổi hay hen nên hỏi bác sĩ trước khi tập các kiểu nín thở.
- Đừng lái xe ngay nếu tay còn run. Nếu thấy bủn rủn, ngồi thêm, mua chai nước, hoặc gọi người nhà tới đón. Một chuyến về nhà an toàn quan trọng hơn mười phút chậm trễ.
- Nhắn một người tin cậy. Một câu ngắn như "Anh vừa khám xong, phải chờ năm ngày lấy kết quả. Anh hơi lo, tối nói chuyện nhé." Nói ra sớm thì nỗi lo bớt thành chuyện giấu kín.
Ghế chờ bệnh viện là chỗ dễ rơi vào cơn lo nhất vì xung quanh toàn người đang mệt, đang đau. Nếu thấy mình bắt đầu so mình với người ngồi cạnh, đứng dậy đi ra gần cửa sổ, nhìn ra ngoài, cảm nhận gió và tiếng xe trước khi về.
Những đêm chờ ở nhà
Đặt giới hạn tra mạng. Thông tin trên mạng không biết hoàn cảnh cụ thể của bạn, và những câu chuyện đáng sợ luôn được chia sẻ nhiều hơn chuyện bình thường. Nếu thật sự muốn đọc, chọn một lần trong ngày, ban ngày, mười lăm phút, rồi gấp lại. Sau tám giờ tối không tra.
Ghi câu hỏi ra giấy thay vì hỏi mạng. Mỗi khi trong đầu bật ra "lỡ là bệnh kia thì sao", ghi câu đó vào một tờ giấy để dành hỏi bác sĩ. Câu hỏi có chỗ để nằm thì đầu óc thôi canh nó.
Giữ nếp ăn ngủ như thường. Ăn đúng bữa, đi bộ chậm buổi chiều, tắm nước ấm buổi tối. Cơ thể đói, mệt sẽ khuếch đại mọi cảm giác lạ, và nỗi lo vì thế cũng nặng hơn.
Khi nằm mà tim đập dồn. Nằm nghiêng hoặc nằm ngửa, một tay đặt lên ngực. Thở ra dài hơn hít vào vài phút. Tự nhủ: "Mình chưa có kết quả, nên chưa có gì để kết luận. Đêm nay việc của mình là nghỉ."
Có triệu chứng mới thì đi khám, đừng chịu đựng. Nếu trong những ngày chờ bạn thấy đau tăng lên, sốt cao, khó thở, ho ra máu hay bất cứ thay đổi nào rõ rệt, đi khám lại ngay hoặc gọi 115. Đây không phải lúc ngại phiền bác sĩ.
Lấp những ngày chờ: điều làm nặng thêm và điều giúp nhẹ hơn
Những ngày chờ dài nhất khi trống việc. Không phải để quên, mà để nỗi lo không chiếm hết cả ngày. Bảng dưới đặt cạnh nhau cách hay làm và cách dễ chịu hơn.
| Làm dở | Làm được |
|---|---|
| Xin nghỉ hết việc để ở nhà chờ | Vẫn đi làm hoặc giữ việc nhà như thường, bớt việc nặng nếu mệt |
| Đọc hết các diễn đàn bệnh tật lúc nửa đêm | Một lần đọc ban ngày, nguồn do bác sĩ gợi ý, rồi thôi |
| Gọi hỏi bệnh viện nhiều lần mỗi ngày | Hỏi rõ ngày giờ có kết quả ngay từ đầu, ghi lại |
| Kể với cả xóm, cả họ rồi nghe mỗi người một ý | Nói với một hai người tin cậy |
| Uống rượu bia cho dễ ngủ | Đi bộ chậm buổi chiều, tắm nước ấm buổi tối |
| Tự dằn vặt vì hồi trước không đi khám sớm | Ghi nhận rằng mình đang đi khám, thế là đúng việc |
Một việc nhỏ có ích: mỗi ngày làm một việc tay chân nhẹ có đầu có cuối, như dọn một ngăn tủ, tưới cây, nấu một món quen. Làm xong việc gì đó trong tay giúp đầu óc có một chỗ dừng, khác hẳn với việc ngồi chờ điện thoại rung.
Với người lớn tuổi, những ngày chờ thường im lặng hơn: ông bà ít nói, ngồi lâu một chỗ, ăn ít đi. Con cháu có thể rủ đi chợ, đi dạo, nhờ một việc nhỏ trong nhà, để ông bà có người bên cạnh mà không phải nói về bệnh.
Nói gì với người nhà, và người nhà nói gì với mình
Nhiều người giấu chuyện chờ kết quả để "khỏi ai lo". Kết quả là mình lo một mình, người nhà thấy mình khó chịu mà không hiểu vì sao. Vài câu dưới đây dùng được ở hai phía.
- Chồng nói với vợ: "Anh đi khám, đang chờ kết quả. Chưa có gì cả, nhưng anh muốn em biết để mấy hôm nay anh có cáu thì em hiểu."
- Con gái nói với mẹ già vừa đi khám: "Mẹ ơi, hôm lấy kết quả con xin nghỉ đi cùng mẹ. Mẹ có câu nào muốn hỏi bác sĩ thì đọc con ghi lại."
- Vợ nhắn chồng đang chờ kết quả: "Em không hỏi nhiều đâu. Tối nay mình đi bộ một vòng hồ nhé."
- Khi người nhà nói "chắc không sao đâu": "Con biết mọi người muốn con yên tâm. Con chỉ cần ai đó ngồi với con một lúc thôi."
Câu "chắc không sao đâu" nói ra từ lòng thương, nhưng với người đang lo, nó dễ nghe như bị gạt đi. Người nhà có thể thay bằng một câu có mặt: "Mình chờ cùng nhau." Còn người đang chờ nên nói thẳng mình cần gì: ngồi cạnh, đi cùng, hay chỉ cần không bị hỏi mãi.
Hôm đi nhận kết quả
Nếu được, đừng đi một mình. Chọn người đi cùng là người bình tĩnh, không phải người hay hoảng nhất nhà. Mang theo tờ giấy câu hỏi và một cây bút. Người đi cùng có thể giúp ghi lại lời bác sĩ, vì khi nghe tin quan trọng, rất nhiều người chỉ nhớ được câu đầu tiên.
Trong phòng khám, nếu nghe chưa hiểu, cứ hỏi lại: "Bác sĩ nói chậm lại giúp cháu được không, cháu muốn ghi cho đúng." Hỏi bước tiếp theo là gì, khi nào tái khám, cần làm gì ngay. Không cần hiểu hết thuật ngữ, chỉ cần biết mình sẽ làm gì tiếp.
Ra khỏi phòng, dù kết quả thế nào, ngồi lại băng ghế vài phút trước khi đi. Thở ra chậm vài nhịp. Nếu kết quả bình thường, cho phép mình nhẹ người, có khi còn muốn khóc vì đã căng quá lâu. Nếu cần điều trị thêm, nhắc mình rằng giờ đã có hướng đi, và mình không phải lo liệu một mình.
Khi nỗi lo chờ kết quả cần thêm người hỗ trợ
Lo trong những ngày chờ kết quả là chuyện tự nhiên. Nên tìm thêm hỗ trợ khi nỗi lo làm bạn mất ngủ nhiều đêm liền, bỏ ăn, không làm được việc gì, hoặc sau khi đã có kết quả bình thường mà vẫn không thể yên lòng, cứ muốn đi khám lại nhiều nơi. Lúc đó, nói với bác sĩ đang theo dõi mình, hoặc gặp chuyên gia tâm lý, để có người cùng nhìn lại.
Nếu kết quả không như mong đợi và có lúc bạn thấy tuyệt vọng, nghĩ tới chuyện làm hại bản thân, hãy nói ngay với một người thân tin cậy, đến cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi cấp cứu 115; đừng ở một mình lúc đó.
Người nhà cũng cần được nghỉ. Người chăm sóc thường gồng suốt những ngày chờ rồi sụp xuống sau đó. Nếu bạn là người đi cùng, hãy chia ca với một người khác, ăn đủ bữa, và cũng cho phép mình được lo. Nếu người bệnh là bố mẹ già, anh chị em trong nhà nên nói rõ ai đi cùng hôm nhận kết quả, ai lo bữa ăn, ai trông nhà, để không ai một mình gánh hết rồi trút bực lên người khác trong những ngày căng.
Câu hỏi thường gặp
Chờ kết quả xét nghiệm có nên tra triệu chứng trên mạng không?
Nên hạn chế. Thông tin trên mạng không biết hoàn cảnh của bạn và chuyện đáng sợ thường được lan nhiều hơn chuyện bình thường. Ghi câu hỏi ra giấy để hỏi bác sĩ, nếu muốn đọc thì giới hạn một lần ban ngày.
Mất ngủ khi chờ kết quả khám thì làm gì?
Giữ giờ ngủ như thường, tắt màn hình sớm, nằm thở ra chậm và dài hơn hít vào vài phút. Ghi điều đang lo ra giấy để hẹn hỏi bác sĩ. Nếu mất ngủ nhiều đêm liền, nói với bác sĩ đang theo dõi bạn.
Có nên nói với người nhà khi đang chờ kết quả không?
Nên nói với ít nhất một người tin cậy. Giấu để người nhà khỏi lo thường làm bạn lo một mình, còn người nhà thấy bạn khác lạ mà không hiểu. Nói rõ mình cần gì, như đi cùng hay ngồi cạnh, sẽ dễ hơn.
Trong lúc chờ kết quả thấy triệu chứng nặng hơn thì sao?
Đừng đợi tới ngày hẹn. Nếu đau tăng, sốt cao, khó thở, ho ra máu hay có thay đổi rõ rệt, đi khám lại ngay hoặc gọi 115. Báo bác sĩ về lần khám trước để họ nắm đủ thông tin.
Đi nhận kết quả có nên đi một mình không?
Nếu được thì nên có người đi cùng, chọn người bình tĩnh. Khi nghe tin quan trọng, nhiều người chỉ nhớ được câu đầu, người đi cùng có thể ghi lại lời bác sĩ và các bước tiếp theo.
Kết quả bình thường mà vẫn không yên lòng thì sao?
Một hai ngày còn bồn chồn là chuyện thường vì cơ thể vừa qua một thời gian căng. Nếu kéo dài, cứ muốn khám lại nhiều nơi, mất ăn mất ngủ, nên nói với bác sĩ hoặc gặp chuyên gia tâm lý để có người cùng nhìn lại.