DiemDam.comĐiềm Đạm
Cha mẹ điềm đạm với con

Cách kiềm chế cơn giận với con lúc kèm học buổi tối: khi bài đã giảng tới lần thứ ba

Giảng tới lần thứ ba mà con vẫn sai, giọng bạn bắt đầu gắt: dấu hiệu sắp nổ, cách dừng bút và thở ngay ở bàn học, câu nói mẫu, và sửa giờ giấc để tối sau đỡ hơn.

Over-the-shoulder view at a study desk under a warm lamp at night, a mother in a navy shirt with white stripes beside her son, a notebook with blank pages

Muốn kiềm chế cơn giận khi kèm con học buổi tối, hãy dừng lại đúng lúc bạn chuẩn bị giảng lần thứ ba: đặt bút xuống, ngả người ra sau, thở ra chậm vài hơi, nói với con "mình nghỉ hai phút", rồi quay lại bằng một cách giảng khác hẳn hoặc để bài đó lại cho cô giáo. Giảng lần thứ ba bằng đúng cách cũ với giọng to hơn gần như không bao giờ làm con hiểu, chỉ làm con sợ và làm bạn nóng thêm.

Phần dưới đi theo một buổi tối học bài thật: lúc nào cơn bắt đầu nhen, làm gì ngay tại bàn học, câu nói mẫu cho cha mẹ, bảng làm dở và làm được, và cách sửa giờ giấc, chỗ ngồi để những tối sau ít căng hơn. Bài nói về cha mẹ giữ mình, không bàn phương pháp dạy từng môn.

Chín giờ tối, bài toán thứ năm và lần giảng thứ ba

Chị E ngồi cạnh con trai lớp ba dưới ngọn đèn bàn. Bài toán có lời văn thứ năm. Chị đã giảng một lần bằng cách vẽ hình, một lần bằng cách đọc chậm từng câu. Con vẫn viết phép cộng thay vì phép trừ. Chị nghe giọng mình bắt đầu khác đi: nhanh hơn, cao hơn, có chữ "con nhìn đây này". Bàn tay chị gõ gõ đầu bút lên mặt bàn. Thằng bé cúi mặt sát vào vở, mắt bắt đầu đỏ.

Giờ này ai cũng đã cạn. Cha mẹ đi làm cả ngày, ăn xong còn rửa bát, còn tin nhắn công việc chưa trả lời. Con cũng đã học ở trường cả ngày, đầu óc trẻ lớp ba tới chín giờ tối thường chỉ còn rất ít chỗ cho bài mới. Hai cái đầu mệt ngồi cạnh nhau dưới một ngọn đèn, và trước mặt là một bài toán mà người lớn thấy quá dễ. Chính cái cảm giác "dễ thế mà không hiểu" mới là ngòi nổ.

Còn một lớp nữa nằm dưới: nỗi lo. Lo con theo không kịp bạn, lo cô giáo phê vào vở, lo con thua thiệt sau này. Nỗi lo đó trộn vào cơn bực làm giọng ta gắt hơn mức chuyện đáng có. Gọi tên được nó giúp bạn nhận ra rằng cơn giận lúc chín giờ tối phần lớn không phải vì đứa trẻ đang ngồi cạnh.

Ai từng kèm con học đều biết một chi tiết: tiếng gõ đầu bút xuống mặt bàn thường đến trước tiếng quát chừng một hai phút. Con cũng nghe thấy tiếng gõ đó, và nhiều đứa trẻ bắt đầu viết bừa ngay từ lúc ấy, chỉ mong bài xong để khỏi bị mắng. Nếu bạn nghe được tiếng gõ của chính mình, bạn vẫn còn kịp.

Những dấu hiệu bạn sắp nổ, nhận ra trước khi quá muộn

Bạn bắt đầu giảng lại bằng đúng câu cũ, chỉ to hơn. Đây là dấu hiệu rõ nhất. Câu thứ ba giống hệt câu thứ nhất mà nói to hơn nghĩa là bạn không còn đang dạy, bạn đang trút.

Bạn cầm lấy bút của con để tự viết. Cầm bút của con là lúc kiên nhẫn đã hết. Bạn muốn bài xong cho nhanh hơn là muốn con hiểu.

Những câu "sao mà", "có thế thôi mà" chực ra khỏi miệng. Câu hỏi "sao con không hiểu" thật ra không cần câu trả lời. Nó là lời trách mặc áo câu hỏi, và con nghe ra ngay.

Con im lặng, cúi gằm, hoặc trả lời bừa cho xong. Khi con bắt đầu đoán đáp án để làm bạn hài lòng, con đã thôi học. Ngồi thêm lúc này chỉ làm cả hai mệt hơn.

Cơ thể bạn lên tiếng. Nóng sau gáy, hàm nghiến, ngón tay gõ bàn, chân rung. Nhận ra những thứ này sớm giúp bạn có thêm vài phút trước khi giọng thay đổi hẳn.

Làm gì ngay tại bàn học khi thấy mình sắp gắt

Năm bước dưới đây làm ngay tại chỗ, không cần rời khỏi phòng nếu bạn còn giữ được.

  1. Đặt bút xuống và ngả người ra sau. Rời tay khỏi vở của con. Khoảng cách vài gang tay giữa bạn và cuốn vở làm giọng tự hạ xuống một nấc.
  2. Nói câu xin nghỉ. "Mẹ thấy mẹ đang nói to rồi. Mình nghỉ hai phút nhé, con đi uống nước đi." Nói rõ là mẹ cần nghỉ, không phải con bị phạt.
  3. Thở, mắt nhìn ra chỗ khác. Nhìn ra cửa sổ hoặc vào chụp đèn. Hít vào qua mũi đếm thầm tới bốn, thở ra qua miệng chậm như đang thổi nguội cốc sữa ấm cho con, đếm tới sáu. Năm hơi. Nếu chóng mặt, tê tay thì dừng, thở bình thường lại.
  4. Tự hỏi một câu thật. Bài này có cần xong tối nay không. Nếu con đã cố và vẫn chưa hiểu, ghi một dòng cho cô giáo là được, ví dụ "con chưa hiểu dạng bài tìm số còn lại, nhờ cô giảng thêm".
  5. Quay lại với một cách khác hoặc dừng hẳn. Dùng đồ thật như kẹo, nắp chai để đếm, hoặc bảo con giảng lại cho mẹ nghe phần con đã hiểu. Nếu vẫn kẹt, dừng: "Bài này hôm nay mình làm tới đây. Mai con hỏi cô, tối mai mẹ con mình xem lại."

Nếu thấy mình không giữ được nữa, rời khỏi bàn hẳn. Ra bếp rửa mặt, đứng ở ban công, nhờ người khác trong nhà ngồi thay. Một buổi bài tập dang dở chẳng hại gì; một trận quát dưới ngọn đèn bàn thì con nhớ lâu.

Câu nói mẫu cho buổi kèm học

Câu ngắn, giọng thấp, không có chữ "sao mà". Đổi xưng hô cho hợp nhà mình.

  • Khi bắt đầu buổi học: "Tối nay mình học ba mươi phút thôi. Hết giờ là dừng, xong hay chưa cũng dừng."
  • Khi con sai lần thứ hai: "Không sao, chỗ này khó thật. Con thử đọc to câu đầu cho bố nghe nhé."
  • Khi bạn thấy giọng mình đã gắt: "Mẹ xin lỗi, mẹ vừa nói to. Mẹ mệt, không phải tại con."
  • Khi con khóc: "Con mệt rồi. Mình gấp vở lại, mai làm tiếp. Con đã cố lắm rồi."
  • Câu tự nhủ của bố mẹ: "Mình đang lo chứ không phải đang giận con. Bài này không quyết định cả tương lai của con."
  • Nhắn cô giáo khi con kẹt: "Dạ thưa cô, tối qua cháu chưa hiểu dạng bài này, nhờ cô xem giúp cháu chỗ nào còn vướng ạ."

Câu xin lỗi giữa buổi học nghe có vẻ làm mất uy, nhưng thực tế ngược lại. Con thấy bố mẹ nhận ra giọng mình đã gắt và tự sửa, nên con bớt sợ, và một đứa trẻ bớt sợ thì đầu óc mở ra cho bài toán. Nhiều cha mẹ kể rằng bài toán kẹt cả buổi lại được con giải ra ngay sau hai phút nghỉ và một câu xin lỗi.

Làm dở và làm được khi kèm học

Mấy thói quen bên trái rất phổ biến và đều có lý do dễ hiểu. Vấn đề là chúng làm buổi học dài hơn và căng hơn.

Làm dởVì sao dởLàm được
Kèm học ngay sau khi về, chưa ănCả hai đang đói, sức chịu đựng thấp nhất trong ngàyĂn tối xong, nghỉ mười lăm phút rồi mới học
Ngồi kèm tới khi xong hết bàiBài dài, đầu con đã đầy, càng về cuối càng saiĐặt giờ cố định, hết giờ là dừng
Giảng lại bằng đúng cách cũ, to hơnCon không hiểu thêm, chỉ sợ thêmĐổi cách: đồ vật, vẽ, cho con giảng lại
Ngồi sát, nhìn chằm chằm từng chữ con viếtCon căng, sai nhiều hơn; mình thấy từng lỗi nên càng bựcNgồi chéo góc, làm việc của mình, con hỏi thì giúp
So con với bạn cùng lớpGieo cảm giác thua kém, con sợ học hơnChỉ nói về bài trước mặt và cố gắng của con
Vừa kèm vừa trả lời tin nhắnBị ngắt quãng làm cả hai mất mạch, dễ cáuÚp điện thoại ba mươi phút

Cái không cần làm: không cần đảm bảo mọi bài trong vở đều đúng trước khi nộp. Bài sai cho cô giáo biết con đang vướng ở đâu, đó là thông tin có ích. Không cần ngồi canh từng phút nếu con đã tự làm được.

Sửa gốc để những tối sau đỡ căng

Giờ học là thứ dễ sửa nhất. Nhiều nhà thấy đổi giờ kèm học từ chín giờ tối sang ngay sau bữa tối, hoặc sáng sớm cho phần đọc, làm buổi học ngắn hẳn đi. Đặt một giờ kết thúc rõ ràng và giữ đúng, kể cả khi bài chưa xong, giúp con biết trước và giúp bạn khỏi rơi vào vòng "thêm một bài nữa".

Chỗ ngồi cũng quan trọng. Một bàn học gọn, đèn đủ sáng, không có ti vi bật ở phòng bên, điện thoại để xa. Người kèm ngồi chéo góc thay vì ngồi sát, có việc riêng của mình để làm, con cần thì quay sang. Khi bạn không nhìn từng chữ con viết, bạn bớt thấy từng lỗi nhỏ, và con bớt căng.

Nếu cả hai vợ chồng cùng có thể kèm, chia nhau theo môn hoặc theo ngày. Người nào đang mệt hơn thì nghỉ hôm đó. Và hãy nói chuyện với cô giáo nếu bài về nhà thường xuyên quá sức con, thay vì gánh hết phần thiếu bằng những buổi tối dài.

Sau một tối lỡ quát, sáng hôm sau trên đường đi học nói một câu ngắn: "Tối qua mẹ to tiếng, mẹ xin lỗi con. Tối nay mình học ba mươi phút thôi nhé." Rồi tối đó giữ đúng lời.

Khi nào cần gặp người có chuyên môn

Nếu nhiều tuần liền buổi kèm học nào cũng thành trận quát dù bạn đã đổi giờ, đổi cách, nếu bạn đã lỡ tay đánh con hoặc ném sách vở, hoặc sau mỗi buổi bạn chìm trong tự trách tới mất ngủ, hãy gặp chuyên gia tâm lý. Đã lỡ tay thì dừng lại, rời khỏi bàn học, để người khác ngồi với con, rồi tìm người giúp. Nếu muốn có người cùng nhìn lại, bạn có thể hỏi chuyên gia tâm lý trên Tham Vấn.

Về phía con: nếu con sợ học tới mức đau bụng, mất ngủ, khóc mỗi tối trước giờ học, hoặc con gặp khó rõ rệt với việc đọc, viết, tính so với chính con trước đây, hãy nói với cô giáo và hỏi bác sĩ nhi hoặc chuyên gia tâm lý trẻ em. Nếu nghi trẻ bị bạo lực hay xâm hại ở bất cứ đâu, gọi Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111. Với chính bạn, những lần tim đập rất nhanh, đau ngực hay khó thở lần đầu thì đi khám hoặc gọi 115 để loại trừ bệnh.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao kèm con học là hay nổi nóng dù bình thường rất hiền?

Vì buổi tối cả hai đều mệt, bài tập trông dễ với người lớn nên cảm giác "dễ thế mà không hiểu" rất dễ châm ngòi, và nỗi lo cho việc học của con trộn vào làm cơn bực to hơn. Nhận ra ba thứ này giúp bạn bớt tự trách và biết chỗ cần sửa.

Có nên để bài chưa xong rồi đi ngủ không?

Nếu con đã cố trong thời gian đã hẹn mà vẫn kẹt, dừng lại là lựa chọn hợp lý. Ghi một dòng nhờ cô giáo xem giúp chỗ con vướng. Một bài chưa xong ít hại hơn một buổi tối căng thẳng kéo tới khuya.

Kèm con học bao lâu mỗi tối là vừa?

Tuỳ tuổi và lượng bài, nhưng nhiều nhà thấy với học sinh tiểu học, khoảng ba mươi tới bốn mươi lăm phút có người ngồi cạnh là đủ. Quan trọng hơn con số là có giờ kết thúc rõ ràng và giữ đúng.

Lỡ quát con lúc kèm học thì sửa thế nào?

Dừng ngay, nói một câu xin lỗi ngắn, nói rõ không phải lỗi của con mà vì bạn mệt. Hôm sau nhắc lại một lần rồi giữ lời hẹn giờ học ngắn hơn. Con cần thấy lời xin lỗi đi kèm việc làm khác đi.

Hai vợ chồng ai kèm con học thì đỡ căng hơn?

Người nào ít mệt hơn vào buổi tối đó, hoặc chia theo môn mình bình tĩnh hơn. Không cần một người gánh hết. Khi người đang kèm thấy mình sắp gắt, người kia vào thay là cách rất hiệu quả.

Thở vài hơi ở bàn học có làm con thấy lạ không?

Thường con thấy tò mò hơn là lạ. Nhiều trẻ bắt chước luôn, và đó là một cách dạy con giữ bình tĩnh không cần lời. Hít vào bằng mũi, thở ra chậm bằng miệng, thấy chóng mặt thì dừng là được.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138