DiemDam.comĐiềm Đạm
Cha mẹ điềm đạm với con

Sáng nào cũng trễ giờ đi học: giữ mình không quát từ lúc gọi con dậy tới cổng trường

Sáu giờ bốn mươi, con chưa xỏ giày, bạn đã thấy cổ họng nóng. Từ tối hôm trước tới cổng trường: chỗ hay nổ, cách thở một phút, câu nói thay tiếng quát.

Morning rush at a school gate, a Vietnamese mother in a heather grey jacket crouching to fix her daughter backpack strap and taking a slow breath, early sunlight, wide shot

Để không quát con vào những buổi sáng trễ giờ, phần lớn việc phải làm từ tối hôm trước và trong mười phút đầu khi bạn thức dậy: soạn sẵn đồ, dậy sớm hơn con một chút để tự ăn uống, và khi thấy mình bắt đầu gắt thì dừng lại một phút, thở ra chậm, chỉ nói việc tiếp theo bằng một câu ngắn. Trễ năm phút thì vẫn tới lớp. Một trận quát lúc sáu giờ bốn mươi thì đi theo cả hai mẹ con suốt ngày.

Phần dưới đi theo dòng thời gian của một buổi sáng: tối hôm trước, lúc gọi con dậy, bữa sáng, đôi giày cuối cùng, đoạn đường và cổng trường. Ở mỗi mốc có chỗ hay nổ, dấu hiệu nhận ra, việc làm ngay tại chỗ và câu nói mẫu. Bài viết cho cha mẹ tự giữ mình.

Sáu giờ bốn mươi và chiếc giày còn lại

Chị H phải có mặt ở chỗ làm lúc bảy rưỡi. Trường của con gái lớp hai vào học lúc bảy giờ, cách nhà mười lăm phút xe máy. Sáu giờ bốn mươi, bé vẫn ngồi trên ghế, một chân đã đi giày, chân kia còn cầm chiếc tất xoay xoay, mắt nhìn ra cửa sổ. Chị H đã nhắc bốn lần. Lần thứ năm, chị nghe giọng mình bật ra như tiếng còi: "Có đi không thì bảo!"

Buổi sáng là lúc dễ nổ vì thời gian có điểm cuối rõ ràng, mỗi phút trôi là thấy được. Trong đầu cha mẹ chạy cùng lúc hai cái đồng hồ: giờ vào lớp của con và giờ vào làm của mình. Thêm vào đó, nhiều người chưa kịp ăn gì, có khi còn chưa kịp uống ngụm nước. Đứa trẻ thì sống theo nhịp khác hẳn, với nó chiếc tất có hoạ tiết con mèo đáng nhìn hơn chiếc kim phút.

Nhiều cha mẹ để ý rằng cơn quát buổi sáng thường không nổ ở lúc trễ nhất, mà ở chuyện nhỏ cuối cùng: chiếc giày, cái bình nước để quên, câu "mẹ ơi con muốn đi vệ sinh" khi đã ngồi lên xe. Giọt cuối làm tràn ly, nhưng ly đã đầy từ lúc chuông báo thức kêu.

Còn một điều ít người nói ra: trẻ cảm nhận rất rõ sự vội của cha mẹ, và nhiều đứa phản ứng bằng cách chậm hơn chứ không nhanh hơn. Tiếng giục dồn dập làm con rối, và một đứa trẻ rối thì quên chiếc giày ở đâu. Càng giục, buổi sáng càng chậm.

Dòng thời gian một buổi sáng: chỗ hay nổ và cách gỡ

Đọc từ trên xuống như đi qua một buổi sáng. Mỗi nhà sẽ thấy mình hay vấp ở một hai dòng, đó là chỗ cần sửa trước.

MốcChỗ hay nổLàm được
Tối hôm trướcKhông soạn gì, sáng ra mới tìm đồng phục, sách vởSoạn cặp, quần áo, giày tất để sẵn một chỗ cạnh cửa
Bạn thức dậyDậy cùng lúc với con, vừa gọi con vừa đánh răngDậy sớm hơn con mười lăm phút, uống nước, ăn vài miếng trước
Gọi con dậyGọi vọng từ bếp, gọi lần thứ năm thì gắtVào phòng, ngồi mép giường, kéo rèm, chạm vai con
Bữa sángCon ăn chậm, nghịch thìa, bạn nhìn đồng hồBữa sáng gọn, có món mang theo ăn trên đường nếu cần
Giày, cặp, mũ bảo hiểmChuyện nhỏ cuối cùng làm tràn lyĐồ đặt sẵn cạnh cửa, con tự kiểm theo thứ tự quen
Trên đườngVượt ẩu, cằn nhằn suốt quãng đườngChấp nhận trễ vài phút, đi bình thường, nói chuyện khác
Cổng trườngThả con xuống kèm một câu tráchMột cái ôm, một câu chúc, rồi đi

Phần lớn nhà thấy chỉ cần sửa hai mốc đầu, tối hôm trước và lúc cha mẹ thức dậy, là những mốc sau tự nhẹ đi nhiều. Khi bạn đã uống nước, ăn vài miếng và không phải đi tìm chiếc giày, bạn có thêm hẳn một khoảng kiên nhẫn cho chiếc tất con mèo.

Dấu hiệu sắp quát mà bạn nhận ra được

Bạn bắt đầu đếm số lần nhắc. Câu "mẹ nói lần thứ mấy rồi" trong đầu là dấu hiệu cơn đã nhen. Lúc này đừng nhắc lần sau bằng giọng to hơn, đổi sang làm cùng con.

Bạn nhìn đồng hồ cứ ba mươi giây một lần. Mỗi lần nhìn là một lần đổ thêm vào ly. Đặt điện thoại úp xuống, chỉ nhìn đồng hồ ở hai mốc đã định.

Bạn làm hai ba việc cùng lúc. Vừa buộc tóc cho con, vừa gõ tin nhắn, vừa tìm chìa khoá. Đầu óc phân tán làm sức chịu đựng tụt rất nhanh.

Ngực thắt, vai nhô, giọng nhanh. Cơ thể báo trước khi bạn kịp nghĩ. Nhận ra vai đang nhô lên thì hạ vai xuống, đó đã là một phanh nhỏ.

Bạn bắt đầu doạ trong đầu. Những câu như "không đi thì ở nhà một mình" chực bật ra là dấu hiệu bạn đã gần tới đỉnh. Câu doạ làm con nhanh lên được một lần, nhưng để lại nỗi sợ, và lần sau bạn phải doạ nặng hơn mới có tác dụng.

Bạn thấy mình đang làm thay mọi thứ với tay chân cứng đờ. Giật chiếc tất khỏi tay con, kéo khoá cặp mạnh tay. Động tác mạnh là cơn giận đã xuống tới tay. Chậm tay lại một nhịp cũng là chậm cơn lại một nhịp.

Một phút ngay tại chỗ khi thấy sắp quát

Nghe thì lạ khi đang trễ mà lại dừng một phút, nhưng một phút này rẻ hơn mười phút dỗ con khóc và cả ngày bạn tự trách.

  1. Dừng tay và đứng yên. Đặt chiếc lược, chiếc cặp xuống. Đứng thẳng, hai bàn chân đặt chắc trên sàn.
  2. Thở ra dài. Hít vào qua mũi đếm thầm tới bốn, thở ra qua miệng chậm như thổi nguội thìa cháo cho con, đếm tới sáu. Ba hơi. Thấy chóng mặt hay tê tay thì dừng, thở bình thường lại.
  3. Nói một câu tự nhủ. "Trễ năm phút thì vẫn tới lớp. Mình không cần quát để đi nhanh hơn."
  4. Ngồi xuống ngang tầm con, nói việc tiếp theo. "Còn một chiếc giày. Mẹ đếm tới mười, con xỏ xong nhé." Một việc, một câu, không kèm lời trách.
  5. Làm cùng con nếu con kẹt. Giúp con xỏ một chân. Mục tiêu sáng nay là ra khỏi nhà, không phải dạy con tự lập trong ba phút.

Nếu nhà có hai người lớn, buổi sáng là lúc nên có ám hiệu. Một người thấy người kia sắp gắt thì vào thay mà không bình luận: "Để anh đi giày cho con, em uống ngụm nước đi." Câu này cứu được nhiều buổi sáng hơn mọi lời khuyên kiên nhẫn.

Câu nói mẫu cho buổi sáng

Mấy câu dưới đây thay cho tiếng quát. Chọn hai ba câu hợp nhà mình, dùng đi dùng lại cho thành nếp.

  • Lúc gọi con dậy: "Chào buổi sáng con. Mẹ kéo rèm nhé, con nằm thêm hai phút rồi dậy."
  • Khi con lề mề ở bữa sáng: "Còn năm phút ăn. Con ăn được mấy miếng nữa thì ăn, phần còn lại mẹ gói mang theo."
  • Khi bạn đã lỡ gắt: "Mẹ vừa nói to quá. Mẹ sợ trễ làm thôi, không phải giận con."
  • Bố nói khi con khóc vì bị giục: "Bố biết con chưa muốn đi. Mình đi chậm thôi, bố con mình nói chuyện trên xe."
  • Ở cổng trường: "Chúc con một ngày vui. Chiều mẹ đón nhé."
  • Nhắn sếp nếu cần: "Dạ em đưa con đi học hơi kẹt, em tới muộn mười phút, em sẽ bù phần việc buổi trưa ạ."

Câu nhắn sếp trong danh sách không thừa. Nhiều cha mẹ quát con vì sợ trễ làm hơn là vì con chậm. Khi đã báo trước, áp lực giảm hẳn và giọng bạn với con cũng dịu đi theo.

Sau đó: sửa lại khi đón con và sửa gốc

Nếu sáng nay bạn đã lỡ quát, chiều đón con là lúc sửa. Không cần giảng giải. Một câu như "Sáng nay mẹ to tiếng, mẹ xin lỗi con. Mai mẹ con mình soạn đồ từ tối nhé" là đủ để con khép chuyện lại. Rồi tối đó cùng con soạn cặp, đặt giày cạnh cửa, để lời hứa có việc làm đi kèm.

Phần sửa gốc thường nằm ở giờ đi ngủ hơn là giờ thức dậy. Con ngủ muộn thì sáng nào cũng khó gọi. Kéo giờ ngủ sớm lên dần mười lăm phút mỗi tuần thường đỡ hơn mọi lời giục buổi sáng. Phía cha mẹ cũng vậy: người lớn ngủ đủ thì sức chịu đựng buổi sáng khác hẳn.

Một cách nhiều nhà thấy có ích là làm một tấm hình nhỏ vẽ các bước buổi sáng theo thứ tự, dán cạnh cửa: đánh răng, mặc đồ, ăn sáng, đi giày. Con tự nhìn và tự làm, bạn bớt phải nhắc, mà bớt nhắc là bớt nổ. Với con lớn hơn, để con tự chịu một lần trễ nhỏ, như phải tự giải thích với cô, đôi khi dạy được nhiều hơn mười lần bị giục.

Cuối tuần là lúc tốt để ngồi cùng con nhìn lại: buổi sáng nào trong tuần trôi êm nhất, vì sao. Con hay có ý rất thực tế, như để giày ở bậc cửa thay vì trong tủ, hay ăn bánh mì trên xe vào thứ hai. Ý của con thì con giữ tốt hơn.

Khi nào cần gặp người có chuyên môn

Nếu buổi sáng nào cũng thành trận quát dù bạn đã soạn đồ từ tối, đã dậy sớm hơn, nếu bạn đã lỡ tay đánh con vì chậm, hoặc bạn thường tự trách nặng nề suốt cả ngày sau đó, hãy gặp chuyên gia tâm lý. Đã lỡ tay thì dừng lại, rời ra cho con an toàn, và tìm người giúp. Nếu muốn có người cùng nhìn lại, bạn có thể hỏi chuyên gia tâm lý trên Tham Vấn.

Về phía con, nếu sáng nào con cũng khóc, đau bụng, sợ tới trường, hãy hỏi cô giáo và bác sĩ nhi để tìm hiểu có chuyện gì ở trường. Nếu nghi con bị bạo lực, bắt nạt hay xâm hại ở bất cứ đâu, gọi Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111. Với chính bạn, những lần tim đập rất nhanh, đau ngực hay khó thở lần đầu thì đi khám hoặc gọi 115 để loại trừ bệnh.

Câu hỏi thường gặp

Sáng nào con cũng lề mề, có phải con cố tình không?

Phần lớn là không. Trẻ nhỏ chưa cảm được thời gian như người lớn, và buổi sáng đầu óc con còn chậm. Thay vì giục, chia việc thành từng bước nhỏ, có đồ đặt sẵn và có hình các bước dán cạnh cửa thường hiệu quả hơn.

Dậy sớm hơn con thì có ích gì cho việc bớt quát?

Bạn có mười lăm phút để uống nước, ăn vài miếng, mặc đồ cho mình mà không ai giục. Cơn cáu vì đói và vì phải làm nhiều việc một lúc giảm hẳn, và bạn bắt đầu buổi sáng với sức chịu đựng còn đầy.

Lỡ quát con trước cổng trường thì làm sao?

Nếu còn kịp, nói một câu ngắn trước khi con vào: "mẹ xin lỗi vì nói to, chúc con một ngày vui". Nếu không kịp, chiều đón con thì nói lại. Đừng để con mang câu quát cuối cùng vào lớp mà không có lời sửa nào.

Có nên để con tự chịu hậu quả khi đi học trễ không?

Với con lớn, một lần trễ nhỏ phải tự giải thích với cô có thể dạy được nhiều. Với trẻ nhỏ, chuyện trễ phần lớn là trách nhiệm của người lớn, nên sửa ở giờ ngủ và cách soạn đồ hơn là để con chịu.

Vì sao nhắc nhiều lần mà con vẫn không làm?

Nhắc vọng từ phòng khác thì con nghe như tiếng nền. Đến gần, chạm vai, nhìn mắt con và nói một việc cụ thể thường được việc ngay lần đầu. Nhắc lần thứ năm bằng giọng to hơn hầu như không có tác dụng.

Đang trễ mà dừng lại thở một phút có làm trễ thêm không?

Thêm một phút, nhưng thường tiết kiệm được nhiều hơn: không có trận khóc, không có màn dỗ, con hợp tác nhanh hơn khi bạn bình tĩnh. Thấy chóng mặt khi thở thì dừng, thở bình thường lại.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138