DiemDam.comĐiềm Đạm
Qua cơn hồi hộp trước giờ G

Hồi hộp trước khi phỏng vấn: từ đêm trước, ghế phòng chờ tới lúc bị hỏi vặn

Dịu cơn hồi hộp phỏng vấn xin việc theo ba chặng: buổi tối hôm trước, hai mươi phút ngồi phòng chờ, và lúc bị hỏi vặn, kèm câu xin thời gian suy nghĩ.

Interview waiting area with rows of grey chairs, a Vietnamese man in a light grey suit seated alone, hands resting on his knees, breathing calmly, over-the-shoulder shot, soft daylight

Muốn bớt hồi hộp khi phỏng vấn, hãy chia buổi đó ra ba chặng và chuẩn bị riêng cho từng chặng: buổi tối hôm trước dừng tập trả lời sớm, soạn sẵn đồ và đường đi; trong phòng chờ, ngồi vững, thở ra chậm, nhẩm câu mở đầu; khi bị hỏi vặn, dừng một nhịp, xin vài giây suy nghĩ rồi trả lời phần mình biết chắc. Tim đập nhanh khi ngồi trước người phỏng vấn là phản ứng bình thường, người phỏng vấn gặp chuyện đó mỗi ngày.

Bài này dành cho người đi phỏng vấn xin việc, lần đầu hay lần thứ mười đều được. Phần dưới không dạy cách trả lời từng câu hỏi chuyên môn, mà tập trung vào chuyện giữ đầu lạnh: dấu hiệu sắp hoảng, việc làm theo từng chặng, câu nói mẫu, những sai thường gặp và lúc nên tìm người có chuyên môn.

Buổi tối hôm trước: chuẩn bị đủ rồi dừng

Anh D hai mươi sáu tuổi, sáng mai phỏng vấn công việc anh rất muốn. Tối đó anh đứng trước gương tập giới thiệu bản thân tới lần thứ hai mươi, mỗi lần lại thấy câu chữ cứng hơn. Mười một giờ anh còn đọc thêm các bài "những câu hỏi phỏng vấn đánh trượt ứng viên", đọc xong thì không ngủ nổi.

Buổi tối hôm trước nên làm ba việc rồi dừng: soạn quần áo và giấy tờ, xem đường đi và giờ xuất phát có cộng thêm thời gian dự phòng, tập câu giới thiệu bản thân hai ba lần thành tiếng. Sau đó gấp lại. Tập quá nhiều lần làm câu trả lời nghe như học thuộc, và khi bị hỏi chệch đi một chút, người học thuộc dễ lúng túng hơn người chỉ nhớ ý.

Một cách hay là ghi ba câu chuyện ngắn từ công việc hoặc việc học trước đây: một lần bạn giải quyết được việc khó, một lần bạn sai rồi sửa, một lần bạn làm việc với người khó. Ba câu chuyện này dùng được cho rất nhiều câu hỏi. Ghi xong, đặt tờ giấy vào túi, tự nhủ: "Mình có đủ chuyện để kể rồi, mai kể thật là được." Rồi tắm, tắt màn hình, nằm xuống. Nếu tim còn đập nhanh, thở ra chậm và dài hơn hít vào vài phút, không ép mình ngủ ngay.

Dấu hiệu sắp hoảng mà mình nhận ra được

Cơn hoảng trong buổi phỏng vấn ít khi tới từ hư không. Thường nó báo trước bằng vài dấu hiệu nhỏ, và nếu bạn biết dấu hiệu của riêng mình, bạn có thể ra tay sớm. Có người thấy lòng bàn tay ướt và lạnh. Có người thấy cổ họng khô, nuốt nước bọt liên tục. Có người bắt đầu nói nhanh hơn bình thường, câu sau đè câu trước. Có người thì đầu cứ quay về một ý: "lỡ họ hỏi chuyện mình nghỉ việc cũ thì sao".

Thử nhớ lại lần gần nhất bạn hồi hộp trước một việc quan trọng: cơ thể báo trước bằng gì? Ghi lại hai dấu hiệu ấy. Khi đang ngồi phòng chờ mà thấy một trong hai, đó là lúc dùng hơi thở và câu tự nhủ, đừng đợi tới khi tay run thấy rõ.

Một chi tiết nữa: người đi phỏng vấn hay tự đẩy cơn lo lên bằng cách xem điện thoại liên tục, đọc lại tin tuyển dụng, lướt trang của công ty lần thứ năm. Cứ mỗi lần đọc lại là một lần đầu óc tự hỏi "mình có xứng không". Đọc kỹ một lần ở nhà là đủ; tới phòng chờ thì cất điện thoại vào túi.

Hai mươi phút ngồi phòng chờ

Đến sớm mười lăm hai mươi phút, không sớm hơn. Đến quá sớm là ngồi chờ quá lâu, cơn lo có nhiều thời gian để lớn. Nếu đến sớm cả tiếng, đi dạo quanh khu đó hoặc ngồi quán nước gần, chừng hai mươi phút trước giờ hẹn mới vào.

Ngồi cho vững trước khi làm gì khác. Hai bàn chân đặt bằng trên sàn, lưng tựa ghế, hai tay thả trên đùi. Phòng chờ thường xếp ghế thành hàng, nhiều người ngồi gần nhau, ai cũng cầm hồ sơ. Đừng nhìn quanh đoán xem ai giỏi hơn mình; việc đó không đổi được gì, chỉ làm tim nhanh thêm.

Thở ra dài mà không ai nhận ra. Hít nhẹ qua mũi đếm thầm tới bốn, thở ra chậm qua mũi hoặc qua môi hơi hé, đếm tới sáu. Người ngồi cạnh không biết bạn đang làm gì. Tám đến mười nhịp là đủ. Nếu thấy chóng mặt hay tê tay, dừng và thở bình thường.

Nhẩm câu mở đầu, không nhẩm cả bài. Chỉ cần câu chào và hai câu đầu của phần giới thiệu. Phần còn lại sẽ tự trôi khi bạn bắt đầu nói, như khi ta kể chuyện với bạn bè.

Khi được gọi tên. Đứng dậy chậm, cầm hồ sơ bằng cả hai tay, thở ra một hơi khi bước tới cửa. Vào phòng, chào, ngồi xuống, đặt chân vững rồi mới bắt đầu nói.

Lúc bị hỏi vặn: dừng một nhịp rồi mới trả lời

Có những câu hỏi khiến tim nhảy lên: "Vì sao bạn nghỉ việc cũ chỉ sau tám tháng?", "Bạn nghĩ mình thiếu gì cho vị trí này?", hay người phỏng vấn lặp lại câu trả lời của bạn với giọng nghi ngờ. Phản xạ đầu tiên thường là nói nhanh, nói nhiều, thanh minh. Vài câu dưới đây giúp bạn có thêm vài giây.

  • Xin thời gian suy nghĩ: "Câu này em muốn trả lời cho đúng, anh cho em vài giây nghĩ nhé."
  • Khi chưa rõ câu hỏi: "Dạ, ý chị là em đã xử lý việc đó thế nào, hay vì sao em chọn cách đó ạ?"
  • Khi không biết câu trả lời: "Phần này em chưa làm trực tiếp. Nếu gặp, em sẽ hỏi người đi trước và tìm tài liệu trong tuần đầu."
  • Khi bị hỏi về chỗ yếu: "Em từng chậm ở khâu báo cáo. Giờ em đặt nhắc việc trước hạn hai ngày, quý vừa rồi em không trễ lần nào."
  • Tự nhủ khi thấy mặt nóng lên: "Họ hỏi khó để xem cách mình nghĩ, không phải để làm khó mình."

Trong lúc dừng đó, thở ra một hơi chậm qua mũi, đặt hai bàn tay lên đùi hoặc lên bàn. Vài giây im lặng trong phòng phỏng vấn không hề dài như bạn cảm thấy. Người phỏng vấn thường đánh giá cao người nghĩ trước khi nói hơn người trả lời vội rồi phải rút lại.

Sai thường gặp khi hồi hộp, và cách sửa

Những lỗi dưới đây không phải do thiếu năng lực, mà do cơn hồi hộp đẩy mình nói và làm vội. Nhìn trước để nhận ra khi nó tới.

Làm dởLàm được
Nói liền một mạch ba phút không ngừngTrả lời ý chính trong một hai câu, rồi kể ví dụ
Thanh minh dài khi bị hỏi về chỗ yếuThừa nhận ngắn, nói việc đã làm để sửa
Cố cười suốt buổi để tỏ ra tự tinGương mặt bình thường, cười khi có chuyện đáng cười
Đoán bừa khi không biếtNói thật phần chưa biết và cách sẽ tìm hiểu
Uống thêm cà phê ngay trước giờ vàoUống nước lọc, cà phê giữ ở mức thường ngày
Ra về là tua lại từng câu nói hỏngGhi ba điều làm được, một điều sẽ sửa lần sau, rồi thôi

Sau buổi phỏng vấn, đi bộ một đoạn trước khi lên xe về. Cơ thể vừa trải qua một cơn căng, đi bộ giúp nó hạ xuống. Nếu muốn, nhắn một người thân: "Em vừa phỏng vấn xong, em ổn, tối kể." Rồi để chuyện kết quả sang một bên.

Nếu buổi phỏng vấn diễn ra qua mạng, mọi điều trên vẫn đúng, chỉ khác chỗ ngồi: chọn góc yên, đặt cốc nước ngoài khung hình, thử máy trước nửa tiếng rồi tắt hết thông báo. Trong lúc chờ người phỏng vấn vào phòng họp trực tuyến, đừng nhìn chằm chằm hình mình trên màn hình; nhìn ra cửa sổ, thở ra vài hơi chậm.

Những ngày chờ kết quả sau buổi phỏng vấn

Nhiều người qua được buổi phỏng vấn rồi lại mắc kẹt ở những ngày chờ. Họ tua đi tua lại từng câu đã nói, mở hộp thư mười lần một giờ, giật mình mỗi khi điện thoại rung số lạ. Cơn lo lúc này không còn giúp chuẩn bị gì nữa, nó chỉ quay vòng.

Cách nhẹ hơn là đặt cho mình một khung: chỉ kiểm tra thư hai lần mỗi ngày, ví dụ mười giờ sáng và bốn giờ chiều. Ghi ngắn ba điều mình đã làm tốt, một điều sẽ sửa lần sau, rồi gấp sổ lại. Nếu đã quá hạn công ty hẹn mà chưa có tin, gửi một thư ngắn hỏi thăm là chuyện bình thường, không phải làm phiền.

Trong lúc chờ, tiếp tục nộp hồ sơ nơi khác nếu có thể. Đặt hết hy vọng vào một chỗ làm những ngày chờ nặng gấp đôi. Khi có thêm một hai cơ hội khác đang mở, kết quả của một buổi phỏng vấn bớt mang tính sống còn, và bạn cũng bớt run trong buổi tiếp theo.

Khi cơn hồi hộp phỏng vấn cần người có chuyên môn

Hồi hộp khi đi phỏng vấn là chuyện rất thường. Nên tìm thêm hỗ trợ khi bạn bỏ không đi nhiều buổi phỏng vấn dù rất cần việc, có cơn hoảng khiến phải rời phòng giữa chừng, hoặc nỗi lo tìm việc làm bạn mất ăn mất ngủ nhiều tuần. Lúc đó, gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý giúp bạn có người cùng nhìn lại và tập cách ứng phó.

Nếu trong phòng chờ bạn thấy đau ngực, khó thở, tim đập rất nhanh và đây là lần đầu bị như vậy, đừng cố ngồi tiếp. Báo người tiếp đón, xin dời buổi phỏng vấn và đi khám để loại trừ bệnh; nặng thì gọi 115. Một buổi phỏng vấn có thể hẹn lại, sức khoẻ thì không.

Cũng nên để ý nếu bạn bắt đầu dùng rượu bia vào tối hôm trước cho dễ ngủ, hay cần thứ gì đó mới dám bước vào phòng phỏng vấn. Đó là cách dỗ nỗi lo dễ thành thói quen và làm đầu óc kém đi vào sáng hôm sau. Nói chuyện sớm với bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý nhẹ hơn nhiều so với đợi nó thành nếp.

Nếu muốn có người cùng nhìn lại, bạn có thể hỏi chuyên gia tâm lý trên Tham Vấn.

Câu hỏi thường gặp

Hồi hộp trước khi phỏng vấn có bị người phỏng vấn đánh giá thấp không?

Hầu hết người phỏng vấn biết ứng viên hay hồi hộp và không đánh giá thấp vì điều đó. Họ quan tâm cách bạn nghĩ và kể về việc mình đã làm. Giọng hơi run lúc đầu thường dịu đi sau vài phút.

Có nên học thuộc câu trả lời phỏng vấn không?

Không nên học thuộc từng chữ, vì khi bị hỏi chệch đi bạn dễ lúng túng. Nhớ ý chính và chuẩn bị vài câu chuyện thật từ công việc, học tập. Tập nói thành tiếng hai ba lần là đủ.

Bị hỏi câu không biết trả lời thì nói gì?

Nói thật rằng phần đó bạn chưa làm trực tiếp, rồi nói bạn sẽ tìm hiểu thế nào nếu gặp. Câu trả lời trung thực, có hướng xử lý thường được đánh giá tốt hơn một câu đoán bừa.

Xin vài giây suy nghĩ có bị coi là chậm không?

Thường là không. Một câu như "anh cho em vài giây nghĩ nhé" cho thấy bạn nghiêm túc với câu hỏi. Vài giây im lặng trong phòng phỏng vấn ngắn hơn nhiều so với cảm giác của bạn lúc đó.

Ngồi phòng chờ lâu quá thì làm gì cho đỡ run?

Ngồi vững, thở ra chậm vài nhịp, nhẩm câu mở đầu. Nếu chờ quá lâu, có thể hỏi nhân viên tiếp đón dự kiến còn bao lâu, rồi đứng dậy đi vài bước ra gần cửa sổ cho thoáng.

Khi nào nỗi sợ phỏng vấn cần gặp chuyên gia?

Khi bạn bỏ nhiều buổi phỏng vấn dù rất cần việc, có cơn hoảng phải rời phòng, hoặc mất ăn mất ngủ nhiều tuần vì chuyện tìm việc. Lúc đó nên gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý. Đau ngực, khó thở lần đầu thì đi khám hoặc gọi 115.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138