DiemDam.comĐiềm Đạm
Sau cơn giận: làm lành và sửa lại

Sửa lại sau cơn giận: đồ đã vỡ, lời đã nói trước mặt người khác thì làm gì

Lỡ đập vỡ đồ, làm hỏng đồ của con, nói nặng người nhà trước khách: các bước dọn, đền, sửa lời trước đúng những người đã nghe và vì sao đập phá là dấu hiệu cần dừng.

Mending after anger in a child play corner, a Vietnamese father in a charcoal grey shirt kneeling on the floor gluing a broken wooden toy while his daughter watches, morning light, close-up of hands

Khi cơn giận đã để lại chỗ hỏng thật, như món đồ bị đập vỡ, đồ chơi của con bị ném hỏng, hay một câu nặng đã nói trước mặt khách, việc sửa gồm ba phần: dọn và đền phần vật chất, xin lỗi người bị ảnh hưởng, và sửa lời trước đúng những người đã nghe. Riêng chuyện đập phá đồ đạc cần được nhìn thẳng: đó là dấu hiệu cơn giận đã vượt khỏi lời nói, và nên dừng lại từ bây giờ, kể cả khi chưa ai bị đau.

Bài này dành cho buổi sáng sau, khi mảnh vỡ còn trong thùng rác, đứa con nhìn món đồ chơi bị gãy, hay cả họ đều đã nghe câu mình nói trong bữa cỗ. Có các bước theo thời gian, câu nói mẫu, và phần nói rõ khi nào đã cần chuyên gia.

Vì sao chỗ hỏng thật khó sửa hơn lời nói

Tối thứ Sáu, anh P về nhà sau một tuần căng thẳng. Đứa con gái sáu tuổi bày đồ chơi khắp phòng khách, anh vấp phải chiếc xe gỗ. Anh cầm lên, ném mạnh vào góc tường. Chiếc xe gãy bánh. Con đứng nhìn, không khóc, chỉ lặng đi. Vợ anh từ bếp chạy ra. Không ai nói gì.

Lời nói nặng thì có thể rút lại bằng lời xin lỗi. Món đồ đã gãy thì vẫn nằm đó, mỗi lần nhìn thấy là nhớ lại. Với trẻ con, đồ chơi bị bố mẹ làm hỏng trong lúc giận để lại một ấn tượng rất rõ: người lớn khi giận có thể phá những thứ mình thương. Với người lớn trong nhà, một chiếc cốc vỡ, một cánh cửa bị đấm lõm khiến họ dè chừng hơn mỗi lần mình nóng lên, dù mình chưa từng động tay vào ai.

Lời nói trước mặt người khác cũng là một kiểu chỗ hỏng thật. Câu chê vợ "nấu ăn thế này ai mà nuốt nổi" giữa bữa cơm có khách, hay câu mắng con "đồ vô dụng" trước mặt họ hàng, không chỉ làm đau người nghe, mà còn làm họ mất mặt với những người có mặt. Xin lỗi riêng sau đó là cần, nhưng chưa đủ, vì những người chứng kiến vẫn mang theo hình ảnh cũ.

Hiểu vì sao chỗ hỏng này nặng giúp mình không xem nhẹ việc sửa, và không dừng ở một câu xin lỗi cho qua.

Sáng hôm sau: dọn, đền, xin lỗi

Thứ tự dưới đây dùng cho trường hợp đồ đạc bị hỏng trong lúc giận. Làm khi mình đã nguội hẳn.

  1. Tự dọn, không để người khác dọn. Mảnh vỡ, đồ bị ném, vết bẩn trên tường: chính mình dọn. Nếu có trẻ ở nhà, dọn kỹ mảnh vụn để không ai bị đứt tay. Việc này không phải để tự phạt; nó cho mọi người thấy mình nhận trách nhiệm cho thứ mình gây ra.
  2. Xin lỗi người có món đồ. Với con: ngồi xuống sàn, cầm món đồ chơi bị gãy, nói: "Tối qua bố ném xe của con, làm gãy bánh. Bố sai. Bố giận chuyện vấp ngã, nhưng bố không được ném đồ của con. Bố xin lỗi con." Với vợ hay chồng: "Anh đập vỡ cái cốc em thích. Anh xin lỗi. Anh biết lúc đó em sợ."
  3. Đền hoặc sửa, có người bị ảnh hưởng tham gia nếu họ muốn. Với chiếc xe gỗ, hai bố con cùng dán lại bánh xe. Với món đồ không sửa được, cùng đi mua cái mới, hoặc hỏi người kia muốn thay bằng gì. Đền không phải để mua sự tha thứ, mà để trả lại thứ đã lấy đi.
  4. Nói rõ về việc đập phá, không chỉ về món đồ. "Từ giờ bố hứa, giận thì bố đi ra ngoài, không ném, không đập đồ nữa." Món đồ chỉ là phần nhìn thấy; phần cần sửa là cách cơn giận đi ra.
  5. Giữ lời hứa trong những lần sau. Lần tới thấy mình nóng lên, rời khỏi phòng ngay khi tay bắt đầu muốn cầm lấy thứ gì đó. Ra ban công, nắm chặt hai bàn tay rồi thả ra vài lần, thở ra chậm.

Với trẻ nhỏ, cùng nhau sửa món đồ chơi có giá trị riêng: con thấy thứ hỏng có thể được sửa, và bố mẹ là người chịu trách nhiệm sửa. Nhiều đứa trẻ giữ món đồ chơi dán lại đó rất lâu, như một kỷ niệm về lần bố xin lỗi.

Sửa lời đã nói trước mặt người khác

Lời nói không dán lại được như chiếc xe gỗ, nhưng có thể được nói lại. Cách sửa phụ thuộc vào ai đã nghe và người bị nói muốn thế nào; trước khi nói với những người chứng kiến, nên hỏi ý người bị nói, vì có người muốn chuyện được nhắc lại cho rõ, có người chỉ muốn nó qua đi.

Với lời nói trước mặt người khác, phần sửa cần đi tới đúng những người đã nghe. Trước hết là xin lỗi riêng người bị nói, càng sớm càng tốt. Sau đó, tuỳ hoàn cảnh, nói một câu ngắn với những người đã chứng kiến.

Nếu đã chê vợ trước bạn bè trong bữa cơm, có thể nhắn vào nhóm hoặc nói khi gặp lại: "Hôm trước anh nói một câu không phải về vợ anh lúc ăn cơm. Anh đã xin lỗi cô ấy rồi. Mọi người đừng để ý câu đó nhé, cơm hôm đó ngon thật." Câu này trả lại thể diện cho người bị chê trước đúng khán giả đã nghe.

Nếu đã mắng con trước họ hàng, nói với con trước, riêng: "Hôm qua bố mắng con là đồ vô dụng trước mặt ông bà. Bố sai. Con không vô dụng." Rồi trước mặt ông bà, vào dịp sau, nói một câu khen con thật lòng, cụ thể. Không cần nhắc lại câu mắng; chỉ cần những người đó thấy bố nhìn con khác đi.

Với lời nói ở chỗ làm, trước đồng nghiệp hoặc khách, một câu ngắn ở đầu buổi họp sau, hoặc một tin nhắn riêng tới những người có mặt, là đủ. Không kể lể, không đổ cho áp lực, không chờ ai phản hồi.

Điều cần tránh là "sửa" bằng cách nói thêm về người kia, kiểu "hôm đó cô ấy cũng có lỗi nên anh mới nói thế". Câu đó làm chỗ hỏng sâu thêm trước chính những người đó.

Đập phá cho hả giận: vì sao không phải cách xả

Nhiều người tin rằng ném đồ, đấm vào tường, đập cốc là cách xả giận vô hại "miễn không đụng vào ai". Thực tế khác:

Niềm tin hay gặpĐiều thường xảy ra
"Ném đồ cho hả, đỡ hơn trút lên người"Lần sau cơn giận quen đường ra bằng tay, khoảng cách tới việc làm đau người ngắn lại
"Đập đồ của mình thì có sao"Người trong nhà vẫn sợ, nhất là trẻ con; họ dè chừng mỗi khi mình nóng
"Xả xong là nhẹ, không giận nữa"Nhiều người thấy giận còn bốc hơn sau khi đập phá, rồi kéo theo xấu hổ
"Lâu lâu mới một lần"Một lần đập phá ở lại rất lâu trong trí nhớ của người chứng kiến
"Đấm vào tường thì chỉ đau tay mình"Dễ chấn thương tay thật, và người nhà vẫn thấy đó là đe doạ

Cách cho cơn giận đi ra an toàn hơn: rời khỏi phòng, đi bộ nhanh, nắm chặt rồi thả hai bàn tay, rửa mặt nước mát, thở ra dài. Những việc này không phá gì và không doạ ai.

Một tuần sau: để món đồ dán lại không thành vết sẹo

Sửa xong món đồ, nói xong lời xin lỗi, chuyện chưa hẳn đã khép. Người trong nhà sẽ lặng lẽ quan sát mình trong những tuần sau, nhất là những lúc mình bắt đầu nóng. Trẻ con đặc biệt tinh ý: con sẽ nhìn tay bố khi bố bực, nhìn xem bố có đi ra ngoài như đã hứa không. Mỗi lần mình rời phòng thay vì cầm lấy thứ gì đó, con lại tin thêm một chút.

Mình nói thẳng được với con khi mình đang giữ lời: "Bố đang bực đấy, nên bố ra ban công một lúc nhé. Bố không ném gì đâu." Câu này nghe có vẻ lạ, nhưng nó giúp con hiểu cơn giận của người lớn có thể được nói ra bằng lời và đi qua mà không có gì vỡ. Với vợ hay chồng cũng vậy: "Anh đang nóng, anh đi bộ mười lăm phút rồi về."

Cũng nên để ý xem món đồ dán lại có còn làm ai buồn không. Có nhà giữ lại như một kỷ niệm của lần làm lành; có người lại thấy mỗi lần nhìn là nhớ chuyện cũ. Hỏi người có món đồ: "Con muốn giữ cái xe này hay mình cất đi?" Để họ chọn. Chỗ hỏng thật được sửa trọn khi người bị ảnh hưởng được quyết định nó nằm ở đâu trong nhà.

Khi đập phá là dấu hiệu cần dừng và cần người giúp

Một lần ném đồ trong đời không biến ai thành người xấu. Nhưng nên gặp chuyên gia tâm lý khi: đập phá đã xảy ra hơn một lần; khi đồ bị đập là đồ của người khác hoặc đập ngay cạnh người khác; khi trẻ con trong nhà bắt đầu sợ, trốn đi mỗi khi mình về; khi mình nhận ra mình đã có lúc suýt ném vào người; hoặc khi đã có lúc làm đau người khác, dù "chỉ là" xô, đẩy, giật mạnh.

Nếu cơn giận đã làm đau người khác, an toàn của người bị đau phải đặt trước hết. Họ có quyền tạm tránh xa, ở với người thân, gọi 113 hoặc báo công an xã, phường nếu bị nguy hiểm, và không cần cố làm lành ngay. Người gây ra cần rời đi khi nóng, và tìm chuyên gia để học cách dừng sớm hơn. Nếu trẻ em bị bạo lực, có thể gọi Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111.

Nếu sau khi đập phá mình thấy xấu hổ tới mức có ý nghĩ tự làm hại bản thân, hãy nói ngay với một người thân tin cậy, đến cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi cấp cứu 115; đừng ở một mình lúc đó. Nếu muốn có người cùng tìm cách cho cơn giận đi ra mà không phá gì, bạn có thể hỏi chuyên gia tâm lý trên Tham Vấn.

Câu hỏi thường gặp

Lỡ đập vỡ đồ khi giận thì nên làm gì đầu tiên?

Khi đã nguội, tự tay dọn sạch, nhất là mảnh vỡ nguy hiểm, rồi xin lỗi người có món đồ và những người đã chứng kiến. Sau đó đền hoặc sửa món đồ nếu được, và nói rõ mình sẽ không đập phá nữa, kèm cách cụ thể mình sẽ làm khi nóng lên.

Đập đồ của chính mình khi giận có sao không?

Có, vì người trong nhà vẫn chứng kiến và vẫn sợ, nhất là trẻ con. Đập phá cũng khiến cơn giận quen đi ra bằng tay, làm khoảng cách tới việc làm đau người ngắn lại. Rời khỏi phòng, đi bộ, rửa mặt là cách an toàn hơn.

Có cần xin lỗi trước mặt những người đã nghe mình nói nặng không?

Nên có một câu ngắn với những người đã chứng kiến, sau khi đã xin lỗi riêng người bị nói. Câu đó trả lại thể diện cho người bị nói trước đúng khán giả đã nghe. Không cần kể lể, không đổ lỗi, chỉ cần rõ ràng và ngắn.

Làm hỏng đồ chơi của con khi giận thì xin lỗi con thế nào?

Ngồi xuống ngang tầm con, cầm món đồ, nói rõ bố hay mẹ đã làm gãy nó và điều đó là sai. Sau đó cùng con sửa hoặc thay món khác. Cùng sửa giúp con thấy thứ hỏng có thể được sửa và người lớn chịu trách nhiệm cho việc mình làm.

Mua đồ mới thay đồ đã đập có đủ để làm lành không?

Chưa đủ nếu chỉ có vậy. Đền đồ là cần, nhưng phải đi kèm lời xin lỗi và lời hứa cụ thể về cách mình sẽ làm khi giận. Món đồ mới không có lời nào đi kèm dễ bị hiểu là mua sự im lặng.

Khi nào đập phá đồ đạc là đáng lo?

Khi xảy ra hơn một lần, khi đồ bị đập ở gần người khác hoặc là đồ của người khác, khi trẻ con bắt đầu sợ, hoặc khi mình từng suýt ném vào người. Lúc đó nên gặp chuyên gia tâm lý để học cách dừng cơn giận sớm hơn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138